W ramach ekspozycji „Reorientacje. Odsłona kolekcji sztuki współczesnej” w dniach 1-22.02.2026 r. udostępniona zostanie wystawa dialogiczna „Tomek Paszkowicz: Co nasze to wasze. Kolekcja wspólna”. Więcej informacji o tej wystawie dostępnych jest w zakładce Wystawy planowane.
Czas trwania wystawy: 11 maja 2025 – 26 kwietnia 2026.
Kurator: Łukasz Rozmarynowski.
Opieka konserwatorska: Maria Mikita.
Produkcja i aranżacja: Alicja Nowak Zientarska, Łukasz Rozmarynowski.
Promocja: Robert Hellfeier, Alicja Nowak-Zientarska, Mariusz Rodziewicz, Arkadiusz Wesołowski.
Program wydarzeń towarzyszących: Alicja Nowak-Zientarska, Łukasz Rozmarynowski.
Program edukacyjny: Alicja Nowak-Zientarska.
Wystawa zrealizowana przez zespół pracowników Muzeum w Koszalinie pod kierunkiem Dyrektor Joanny Chojeckiej w składzie: Jacek Adler, Małgorzata Bednarczyk, Grażyna Bezowska, Anna Bochenek, Ewelina Dominikowska, Agnieszka Ignatowicz, Katarzyna Krzyżanowska, Anna Kurowska, Beata Mallek, Ewa Plich-Pieńkowska, Iwona Sikora, Jarosław Sikora, Andrzej Sikora, Andrzej Stachowiak, Mariola Staszek, Mateusz Szlegel, Arleta Wagner, Maria Zdanowicz, Iwona Zygert.
Podziękowania za pomoc w przygotowaniu wystawy zechcą przyjąć: Molski Gallery, Karol i Tatiana Wysmykowie, Mikrofonika, Monika Skowron.
Trzon zbiorów sztuki współczesnej Muzeum w Koszalinie stanowi kolekcja osiecka, czyli zespół poplenerowych darów powstałych podczas spotkań artystów, naukowców i teoretyków sztuki odbywających się w latach 1963–1981 w podkoszalińskich Osiekach. Na przestrzeni ostatnich pięćdziesięciu lat zespół ten rozbudowywano i uzupełniano o dzieła wyjątkowe, dające wyraz różnorodności sztuki polskiej poszczególnych dekad.
Wystawa rozpoczyna cykl ekspozycji długoterminowych, których celem jest pokazanie żywotności problemów podejmowanych na spotkaniach osieckich dla dzisiejszego myślenia o świecie. Wobec jakich szans i zagrożeń stawia nas współczesna cywilizacja? Jakie są społeczne mechanizmy kontroli i możliwe formy oporu? W jaki sposób realizować postulaty równości, troski, tolerancji i otwierać się na perspektywę innego? Jakie wartości nas łączą, a jakie dzielą? Pytania te wpisane są w historyczny dorobek plenerów osieckich, ale pozostają aktualne.
Tytułowe „reorientacje” oznaczają zwrot w kierunku otwarcia kolekcji na dialog z teraźniejszością zamiast podporządkowania lektury dzieł myśleniu historycznemu. Sztuka żyje, o ile jest aktualizowana, dlatego celem wystawy jest udostępnienie zwiedzającym platformy do rozmów o dzisiejszym świecie. Istotą tej i kolejnych odsłon cyklu jest wzbogacenie historycznego spojrzenia na kolekcję o ujęcie prospektywne oraz budowanie porozumienia wokół praktyk wspólnotowych, artystycznej partycypacji i wzajemnego zrozumienia. Do udziału w wystawie zaproszono artystki i artystów młodego i średniego pokolenia, którzy swoimi pracami nawiązują dialog z problematyką obecną w dziełach z kolekcji, rozwijając ją lub prowadząc z nią polemikę. Dziedzictwo artystycznych Osiek zyskuje tym samym pełniejszą treść i nową wizualność. Wystawa proponuje publiczności myślenie sztuką – o sobie, o innych, o nas.
Oferta edukacyjna do wystaw czasowych
Zapoznaj się z ciekawą ofertą edukacyjną do aktualnych wystaw czasowych prezentowanych w Muzeum w Koszalinie.
Ekspozycja
Ekspozycja dzieli się na cztery rozdziały, a każdy z nich składa się z mniejszych części.
- Rozdział pierwszy – Obrazowe kosmogonie – zbudowany został wokół pojęcia materii, rozumianej jako podstawowy budulec rzeczywistości, dysponujący swoją dynamiką i własnym życiem. Nowy materializm, jedna z orientacji współczesnej humanistyki, przyznaje materii sprawczość i akcentuje jej uwikłanie w szeroko rozumiane relacje (społeczne, polityczne, egzystencjalne, ekonomiczne). Postuluje przekraczanie tradycyjnych dualizmów, takich jak natura-kultura, materia-forma, afekt-umysł, fikcja-rzeczywistość. W tym ujęciu obraz już nie tylko ukazuje, ale również wyraża otaczającą go rzeczywistość i własną materialność, otwierając się na posthumanistyczny wymiar doświadczania, niepodporządkowany perspektywie człowieka.
- Rozdział drugi – Między konkretem a spekulacją – prezentuje różne rejestry widoczności idei i faktów. Dzieła sztuki mogą przekazywać informację, wyjaśniając ją lub czyniąc nieczytelną. W tym sensie zyskują charakter prototypu, który udostępnia określony model wiedzy. Wyrażane przez dzieła prawdy oscylują między doniosłością a truizmem, operują dosłownością lub subtelnościami, ale każdorazowo ujmują je z nowej perspektywy. To, co widoczne na pierwszy rzut oka, okazuje się być powierzchnią, pod którą kryje się głębszy sens. Od obrazu i rzeźby do dokumentacji i konceptualnej partytury prezentowane dzieła podważają obiektywizm wiedzy naukowej, przypominając, że każda wiedza jest usytuowana. Rozum nie zawsze okazuje się najefektywniejszym narzędziem pozyskiwania informacji, a oddzielanie umysłu od ciała prowadzi do redukcji wymiarów doświadczania.
- Rozdział trzeci – Kobieta, widoczność, reprezentacja – podejmuje wątki feministyczne, pytając o możliwe sposoby ukazywania ról płciowych. Jak sztuka wyraża emancypację i walkę kobiet o równouprawnienie? Czym dzisiaj jest kobiecość i męskość, a czym były one pół wieku temu? Czy spojrzenie artysty lub artystki uwikłane jest w płeć? Jakie mity o kobiecości istnieją w kulturze? To tylko niektóre pytania zadawane dziś w coraz szerszej dyskusji o sztuce kobiet. W latach sześćdziesiątych walka o równe prawa w sztuce przejawiała się m.in. w dążeniu do równego dostępu do modernistycznych form obrazowania takich jak abstrakcja. W następnej dekadzie artystki o nastawieniu feministycznym skupiły się na nowych formach wyrazu, takich jak performans i wideo, których historia nie była jeszcze zdominowana przez męski punkt widzenia. Eksponowane prace pozwalają zmierzyć się z pytaniem o przeszłość i przyszłość feminizmu oraz zachęcają do namysłu nad aktualnością jego tez.
- Rozdział czwarty – Neutralność i zaangażowanie – dotyczy społecznego kontekstu sztuki. Twórczość artystyczna może być polityczna wprost lub przybierać formę przekazu zakamuflowanego. Jej manifestacyjna apolityczność bywała w okresie PRL-u wyrazem uległego lub buntowniczego stosunku do władz. Autonomia sztuki nie jest więc pojęciem jednoznacznym i przybiera różne odcienie. Zagadnienie wpisane jest w problematyczną historię plenerów osieckich, w której ścierały i splatały się ze sobą dążenia artystów i artystek do twórczej niezależności oraz konieczna kontrola ze strony władz. Owo napięcie między wolnością a represją najwidoczniej zaznaczało się w dziełach kwestionujących status quo, niepokornych próbach podjęcia niewygodnych tematów. Zaangażowanie społeczne związane jest z różnymi, często odmiennymi, systemami wartości, akcentującymi wspólnotowość, a także anachronizm lub zanik określonych wizji społeczeństwa.
Wirtualny przewodnik po wystawie
Odkryj dzieła prezentowane na ekspozycji wystawy czasowej
„Reorientacje. Odsłona kolekcji sztuki współczesnej”.
Autorki i autorzy prezentowanych na wystawie prac
Jerzy Bereś, Henryk Berlewi, Ignacy Bogdanowicz, Marian Bogusz, Włodzimierz Borowski, Zofia Broniek, Andrzej Ciesielski, Jan Chwałczyk, Jan Dobkowski, Tadeusz Eysymont, Jerzy Fedorowicz, Wanda Gołkowska, Tihamer Gyarmathy, Elżbieta Kalinowska, Gabriel Kamiński, Tadeusz Kantor, Włodzimiera Kolk, Hilary Krzysztofiak, Eustachy Kossakowski, Irena Kozera, Anna Kutera, Natalia Lach-Lachowicz, Alfred Lenica, Benon Liberski, Maria Ewa Łunkiewicz-Rogoyska, Łódź Kaliska, Andrzej Matuszewski, Henryk Morel, Zdzisław Pacholski, Tomek Paszkowicz, Andrzej Pawłowski, Maria Pinińska-Bereś, Ludmiła Popiel, Józef Robakowski, Tomasz Rogaliński, Erna Rosenstein, Magdalena Sadłowska, Aleksandra Sieńkowska, Andrzej Słowik, Henryk Stażewski, Jonasz Stern, Stach Szumski, Weronika Teplicka, Jerzy Treliński, Wacław Twarowski, Marek Wawryn, Ryszard Winiarski, Elżbieta Wróblewska, Zygmunt Wujek.
Kilka ujęć z wystawy
Fot. Alicja Nowak-Zientarska i Ilona Łukjaniuk / Muzeum w Koszalinie.
O wystawie w mediach
- 30.05.2025, muzeon.pl A. Nowak-Zientarska, Reorientacje. Odsłona kolekcji sztuki współczesnej Muzeum w Koszalinie.
- Prestiż – Magazyn Koszaliński, nr 4 (156), maj 2025, Ł. Rozmarynowski, Reorientacje, czyli o nowym obliczu kolekcji sztuki współczesnej Muzeum w Koszalinie, s. 70-71 (wersja elektroniczna).
- 19.05.2025, Prestiż – Magazyn Koszaliński, Sztuka współczesna w centrum uwagi.
- 16-22.05.2025, Miasto – Tygodnik Koszaliński, s. 15, J. Horków, Nowe spojrzenie, nowe definicje.
- 15.05.2025, Głos Koszaliński, s. 14, J. Boroń, Sztuka współczesna zapełni sale muzeum w Koszalinie.
- 11.05.2025, gk24.pl, J. Boroń, „Reorientacje” – najbliższe miesiące w koszalińskim muzeum to spotkania ze sztuką współczesną [ZDJĘCIA].
- 9.05.2025, prk24.pl, T. Tran, K. Kużel, „Na dobry dzień: o niezwykłej wystawie „Reorientacje. Odsłona kolekcji sztuki współczesnej”.
- 9.05.2025, koszalin.pl, Reorientacje. Odsłona kolekcji sztuki współczesnej.
- Koszaliński Grafik Kultury, maj 2025, nr 131, s. 14, Reorientacje. Odsłona kolekcji sztuki współczesnej (wersja elektroniczna).
- 8.05.2025, koszalininfo.pl, S. Dowhun, Najbliższe dni w koszalińskim Muzeum. Nie przegap ciekawych wydarzeń!
- 28.04.2025, ekoszalin.pl, Reorientacje. Nowe spojrzenie na sztukę współczesną w Muzeum w Koszalinie.
- 19.04.2025, gk24.pl, J. Boroń, Reorientacje. Odsłona kolekcji sztuki współczesnej. Zaprasza koszalińskie muzeum.