1Ca – Tihamer Gyarmathy

Tihamér Gyarmathy był artystą węgierskim, przedstawicielem powojennego abstrakcjonizmu. Studiował w latach trzydziestych w Akademii Sztuk Pięknych w Budapeszcie oraz we Włoszech, Francji i Niemczech, zapoznając się z dokonaniami czołowych abstrakcjonistów geometrycznych i surrealistów. Był związany ze Szkołą Europejską – węgierskim ugrupowaniem artystów i krytyków sztuki utworzonym w 1945 roku, stawiającym sobie za cel syntezę myśli artystycznej Wschodu i Zachodu oraz określenie nowego stosunku do życia, człowieka i społeczeństwa. Jako członkowi Grupy Artystów Abstrakcyjnych bliski mu był synkretyzm stylistyczny, wynikający z przepracowania doświadczeń malarstwa francuskiego – postimpresjonizmu, fowizmu, kubizmu, surrealizmu i abstrakcji geometrycznej.

Gyarmathy uczestniczył w pierwszym plenerze osieckim, reprezentując z Judit Ádám w zastępstwie za Lajosa Kassáka węgierskie środowisko artystyczne. Namalował na nim aż pięć obrazów, wszystkie przekazał koszalińskiemu muzeum. Artysta był pod wrażeniem organizacyjnego rozmachu pleneru i wyrażał nadzieję, że podobne przedsięwzięcia zostaną zrealizowane w innych krajach, wpływając na rozwój tożsamości sztuki wschodnioeuropejskiej. Malarz w kolejnych latach podtrzymywał kontakty z polskimi artystami, m.in. biorąc udział w I Biennale Form Przestrzennych w Elblągu (1965) i wystawiając swoje obrazy w Galerii ZPAP „Arsenał” w Poznaniu (1965). Od 1949 roku Gyarmathy bojkotował oficjalne życie kulturalne w swoim kraju, a udział w koszalińskim plenerze stał się dla niego okazją do zaprezentowania twórczości zgodnej z jego bieżącymi poszukiwaniami, dalekimi od tendencji realistycznych.

Kompozycja VI przypomina sytuację pejzażową z sugestią linii horyzontu, słońca i fal wody. Obraz utrzymany jest w stonowanych kolorach, jego pole wypełniają barwne drobiny, które zdają się unosić w uogólnionej przestrzeni. Kompozycja przypomina proces formowania planety lub wyłanianie się krajobrazu i jego wewnętrznego życia.

In English

Tihamér Gyarmathy was a Hungarian artist and a representative of post-war abstractionism. In the 1930s, he studied at the Academy of Fine Arts in Budapest, as well as in Italy, France and Germany, becoming acquainted with the achievements of the leading geometric abstractionists and surrealists. He was associated with the European School, a Hungarian grouping of artists and art critics formed in 1945 that aimed to synthesise the artistic thought of East and West and to define a new attitude to life, man and society. As a member of the Abstract Artists Group, he was close to the stylistic syncretism resulting from the reworking of the experience of French painting – post-impressionism, fauvism, cubism, surrealism and geometric abstraction.

Gyarmathy participated in the first Osieki Plein Air, representing the Hungarian artistic community with Judit Ádám in place of Lajos Kassák. He painted as many as five paintings there, all of which he donated to the Museum in Koszalin. Gyarmathy was impressed by the organisational momentum of the plein-air workshop and expressed the hope for similar projects in other countries, thus impacting on the development of the identity of Eastern European art. In subsequent years, Gyarmathy maintained contacts with Polish artists, including his participation in the First Biennial of Spatial Forms in Elbląg (1965) and exhibiting his paintings at the ZPAP “Arsenal” Gallery in Poznań (1965). From 1949, Gyarmathy boycotted official cultural life in his country, and his participation in the Koszalin plein-air exhibition became an opportunity for him to present an oeuvre in line with his current explorations, far from realist tendencies.

Composition VI is reminiscent of a landscape situation with the suggestion of the horizon line, the sun and the waves. The painting uses subdued colours, its field filled with colourful speckles that seem to float in generalised space. The composition resembles the formation process of a planet or the emergence of a landscape and its inner life.