3Ac – Aleksandra Sieńkowska

Aleksandra Sieńkowska kształciła się w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku. W zakresie malarstwa była wychowanką Juliusza Studnickiego, a w obszarze tkaniny uczennicą Józefy Wnukowej. Uzyskała w 1959 roku dyplom w pracowni Piotra Potworowskiego. W Koszalinie zamieszkała w 1960 roku, aktywnie uczestnicząc w rozwoju miejscowego środowiska plastycznego. Pod koniec lat sześćdziesiątych kierowała koszalińskim Biurem Wystaw Artystycznych (BWA). Uczestniczyła w ośmiu plenerach w Osiekach (1963, 1968, 1969, 1971, 1973, 1976, 1979, 1981). Dorobek Sieńkowskiej obejmuje malarstwo sztalugowe i ścienne, tkaniny i kolaże. Od 1974 roku koncentrowała się na tkaninie, zafascynowana możliwościami jej zróżnicowanych faktur i tekstur. Tworzyła kompozycje tekstylne zszyte z haftów, koronek, firanek, starych obić i odzieży, niekiedy pozyskując je od zaprzyjaźnionych twórców, np. będący częścią kolekcji osieckiej Portret Anny S. z 1979 roku zawiera bluzkę należącą niegdyś do Włodzimiery Kolk. Artystkę fascynował przepych materiałów, matowość welurów, miękkość aksamitów, szorstkość lub jedwabista gładkość ich odmian. Kolekcjonowanie tkanin traktowała jako praktykę ochrony przed zapomnieniem zapisanych w nich historii. Zmienność sezonowych mód i stylizacji interpretowała w kategoriach nieuchronnego przemijania, nasycając emocjonalnością socjalistyczne wcielenie konsumpcjonizmu lat siedemdziesiątych.

Malarstwo Sieńkowskiej utrzymane jest w poetyce prymitywizmu, inspirowanej wrażliwością dziecka i spontanicznością. Wielokrotnie artystka ukazywała na obrazach sceny z życia rodzinnego, np. wspólne wczasy czy codzienną krzątaninę. Kąpiel Ani przedstawia autobiograficzny wizerunek matki z dzieckiem, nasycony czułością, oddaniem i troską. Mistrzowska kompozycja obrazu i umiejętne rozmieszczenie akcentów barwnych, w tym wyrazistych zestawień kolorów dopełniających (fiolet i żółcień, zieleń i czerwień), sprawiają, że dzieło należy do grupy najlepszych prac malarskich artystki. Było ono również jedną z jej ulubionych prac. Obraz zyskuje charakter unowocześnionej alegorii, gdyż kryje w dosłownym przedstawieniu uogólniony, głębszy sens, odnoszący się do macierzyństwa, przyobleczony w kostium nowoczesnego języka plastycznego. Ukazanie w centralnym miejscu kompozycji dotyku pod postacią konturu dłoni na tle nagiego ciała dziewczynki nadaje przedstawieniu przejmujący wyraz, tym silniejszy wobec braku oddania na płótnie mimiki bohaterek. Temat dzieła odsyła do klasycznego wątku sztuki feministycznej, wyrażającego się w pytaniu o to, czy w systemie społecznym, który przede wszystkim kobietę obarczał obowiązkiem pielęgnacji i wychowania dziecka, artystka-matka nie sytuuje się wyjściowo na straconej pozycji w obszarze rozwoju zawodowego? Czas ofiarowany dziecku jest bowiem czasem zabranym sztuce. Ten i inne obrazy Sieńkowskiej wyrażają radość macierzyństwa, ale równocześnie gorzką diagnozę patriarchalnych mechanizmów społecznych.

Zestawienie Kąpieli Ani z pracami Marii Ewy Łunkiewicz-Rogoyskiej i Włodzimiery Kolk unaocznia odmienne podejście do ciała w różnych rejestrach abstrakcji i figuracji.

In English

Aleksandra Sieńkowska was educated at the State Higher School of Visual Arts in Gdańsk. In the field of painting, she was a pupil of Juliusz Studnicki, and in the field of fabric, a pupil of Józefa Wnukowa. She obtained her diploma in the studio of Piotr Potworowski in 1959. She settled in Koszalin in 1960, actively participating in the development of the local visual arts community. At the end of the 1960s, she managed the Koszalin Art Exhibition Office (BWA). She participated in eight plein-air events in Osieki (1963, 1968, 1969, 1971, 1973, 1976, 1979, 1981). Sieńkowska’s oeuvre includes easel and wall paintings, textiles and collages. From 1974 she focused on fabrics, fascinated by the possibilities of its varied textures and textures. She created textile compositions stitched together from embroidery, lace, curtains, old upholstery and garments, sometimes obtaining them from befriended artists, e.g. her 1979 work Portrait of Anna S., now part of the Osieki Collection, includes a blouse that once belonged to Włodzimiera Kolk. The artist was fascinated by the sumptuousness of fabrics, the matte finish of velours, the softness of velvets, the roughness or silky smoothness of their variations. She regarded collecting fabrics as a practice to safeguard the stories written in them from being forgotten. She interpreted the changeability of seasonal fashions and styles in terms of inevitable transience, imbuing the socialist incarnation of 1970s consumerism with emotionality.

Sieńkowska’s paintings are in the style of primitivism, inspired by a child’s sensitivity and spontaneity. On many occasions, the artist depicted scenes of family life in her paintings, such as holidays together or daily routines. Ania’s Bath is an autobiographical image of a mother and child, saturated with tenderness, devotion and care. The painting’s masterful composition and skilful placement of colour accents, including expressive combinations of complementary colours (violet and yellow, green and red), make it one of the artist’s finest. It was also one of her favourite works. The painting takes on the character of a modernised allegory, as it conceals in its literal representation a generalised, deeper sense relating to motherhood, clothed in the costume of a modern visual language. The central placement in the composition of the outline of a hand against the background of the girl’s naked body gives the painting a poignant expression, made all the more powerful by the lack of facial expressions on the canvas. The subject of the work refers to the classic theme of feminist art, the question of whether, in a social system which burdens the woman with the primary duty of caring for and bringing up the child, the artist-mother does not initially lose out in the area of professional development? The time given to the child is, after all, time taken away from art. This and other paintings by Sieńkowska express the joy of motherhood, but at the same time, offer a bitter diagnosis of patriarchal social mechanisms.

Placing Ania’s Bath alongside the works by Maria Ewa Łunkiewicz-Rogoyska and Włodzimiera Kolk reveals a different approach to the body in different registers of abstraction and figuration.