4Ad – Józef Robakowski

Józef Robakowski jest artystą multimedialnym. Tworzy wideo, filmy, fotografie, rysunki, instalacje, konceptualne partytury oraz performansy. Ukończył historię sztuki na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz studia na Wydziale Operatorskim Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi (PWSFTiT). Działał w toruńskiej grupie Zero-61, natomiast w Łodzi od 1970 roku współtworzył Warsztat Formy Filmowej. Robakowski jest jednym z najaktywniejszych i najbardziej charyzmatycznych polskich artystów drugiej połowy XX wieku. Wielokrotnie bywał w Osiekach w latach 1974, 1975, 1979, 1980 i 1981.

Warsztat Formy Filmowej wyewoluował z koła naukowego studentów PWSFTiT w Łodzi. Prócz Robakowskiego grupę tworzyli również Wojciech Bruszewski, Paweł Kwiek, Ryszard Waśko i Zbigniew Rybczyński. Artyści koncentrowali się na analizie języka fotografii, filmu i wideo, czerpiąc z tradycji konstruktywizmu i konceptualizmu. Dążyli do ,,oczyszczenia” tych mediów z narracji i literackości poprzez uproszczenie ich języka, zaskakujące techniki montażowe, autotematyzm i marginalizację funkcji przedstawieniowej obrazu. W latach siedemdziesiątych Robakowski interesował się zdolnością uchwycenia przez aparat fotograficzny i kamerę filmową mechanizmów ludzkiej percepcji, traktując je jako swego rodzaju protezy będące przedłużeniem jego ciała. W tym czasie tworzył również filmy eksperymentalne, ingerując w materialną strukturę taśmy filmowej.

Pierwszą realizacją artysty w ramach Warsztatu Formy Filmowej był Rynek. Jest to animacja złożona ze zdjęć ukazujących widok Czerwonego Rynku w Łodzi, wykonywanych co pięć sekund w ciągu jednego dnia od godziny siódmej do szesnastej. Dziewięć godzin czasu rzeczywistego zostało skondensowane do niecałych pięciu minut. Obrazowi towarzyszy przyspieszony dźwięk tykania zegara. Eksperymentalna forma filmu nie przesłania jednak jego warstwy treściowej. Jawi się jako uogólniony portret społeczeństwa. Krążący wokół prowizorycznych stoisk ludzie tworzą dla oddalonego obserwatora swoisty spektakl naznaczonej niedoborem wymiany handlowej cechującej codzienność PRL-u. Praca zdaje się antycypować późniejszy film artysty Z mojego okna, realizowany w latach 1978–1999 i będący jednym z najważniejszych dzieł Robakowskiego. Jego wyjątkowość polega na ujęciu istotnych przejawów przemian polityczno-społecznych z perspektywy zwykłego obywatela. Obie prace łączą sferę prywatną z publiczną, kreując atmosferę zamknięcia i melancholii doświadczaną przez obywateli żyjących w państwie o reglamentowanym dostępie do prawdy.

In English

Józef Robakowski is a multimedia artist. He creates video, films, photographs, drawings, installations, conceptual scores and performances. He graduated in art history from the Faculty of Fine Arts at the Nicolaus Copernicus University in Toruń and from the Faculty of Cinematography at the National Film, Television and Theatre School in Łódź (PWSFTiT). He was a member of the Toruń group Zero-61, and the co-founder of the Film Form Workshop operating in Łódź from 1970. Robakowski is one of the most active and charismatic Polish artists of the second half of the 20th century. He visited Osieki several times, in 1974, 1975, 1979, 1980 and 1981.

The Film Form Workshop evolved from the Łódź Film School (PWSFTiT) Student Club. Apart from Robakowski, other group members also included Wojciech Bruszewski, Paweł Kwiek, Ryszard Waśko and Zbigniew Rybczyński. The artists focused on analysing the language of photography, film and video, drawing on the traditions of constructivism and conceptualism. They sought to “purge” these media of narrative and literary qualities by simplifying their language, utilising unusual editing techniques, self-referential themes and marginalising the representational function of the image. In the 1970s, Robakowski was interested in photography and film camera’s capacity to capture the mechanisms of human perception, treating them as a kind of prosthesis that was an extension of his body. In the same period, he also created experimental films, interfering with the physical structure of the film tape.

Market Square was Robakowski’s first project as part of the Film Form Workshop. It is an animation showing a view of the then Red Square in Łódź, composed of photographs taken every five seconds over the course of one day from 7AM to 4PM. Nine hours of real time are condensed into less than five minutes. The image is accompanied by the accelerated sound of a ticking clock. However, the experimental form of the film does not obscure its content. It appears to be a generalised portrait of society. People milling around the makeshift stalls create a spectacle for the distant observer – one of the commercial scarcity that was a typical feature of everyday life in communist Poland. The piece seems to anticipate one of Robakowski’s most important works, i.e. the film From My Window, made between 1978 and 1999. Market Square’s uniqueness lies in its depiction of the significant manifestations of political and social change from the perspective of an ordinary citizen. Both works combine the private and the public sphere, creating an atmosphere of closure and melancholy experienced by people living in a country with rationed access to the truth.