Wystawa sztuki dawnej prezentowana jest w pomieszczeniach kamienicy Gellerta, zwanej potocznie kamienicą młynarza. Wystawa ta otwarta została w sierpniu 2008 r. Przedstawiono na niej wnętrza mieszkalne stylizowane na epoki: baroku (salon czerwony), empire’u (niebieski), biedermeieru (ciemnozielony), 2. połowy XIX wieku (żółty) i secesji (jasnozielony). We wnętrzach wyeksponowano własne zabytki Działu Sztuki Dawnej w tym meble, malarstwo, rzeźbę i rzemiosło artystyczne.
Pokój barokowy I
Wnętrze wczesnobarokowe z XVII wieku. Zgromadzono tu typowe dla tego okresu w sztuce pomorskie meble w tym dwie szafy. Jedna z nich dwukondygnacyjna, czterodrzwiowa z płaskorzeźbionymi postaciami pochodzi z 1697 r. Druga dwudrzwiowa z herbami rodowymi datowana jest na 2. połowę XVII wieku. Meblem zwracającym uwagę jest gdańska dolna kondygnacja szafy fornirowana dębem, orzechem i jaworem z 1. połowy XVII wieku. Ściany zdobi malarstwo portretowe. Najstarszym wizerunkiem jest portret Katarzyny Kalckstein autorstwa nieznanego pomorskiego mistrza. Oprócz mebli oraz malarstwa portretowego we wnętrzu umieszczono między innymi barokowe cynowe naczynia.
Pokój barokowy II
W salonie czerwonym II zaaranżowano wnętrze sztuki barokowej z XVIII wieku. Styl ten zapoczątkowany w drugiej połowie XVI wieku we Włoszech rozpowszechnił się dość szybko. W XVII wieku i pierwszej połowie XVIII wieku stał się popularny już w całej Europie. We wnętrzu zaprezentowano barokowe meble, malarstwo portretowe oraz rzemiosło artystyczne. Uwagę zwracają dwie XVIII -wieczne szafy oraz barokowa komoda. Interesującym przykładem jest wrocławska szafa z drugiej połowy XVIII wieku dekorowana intarsją oraz inkrustacją grawerowaną kością. Pośród malarstwa wyróżnia się portret szlachecki rodów pomorskich w tym portret Estery Agnieszki von Puttkamer z 1760 r., którego autorem jest Gottfried Hempel oraz dziecięcy wizerunek Wilhelma Ludwiga Adolfa von der Goltza z 1798 r. autorstwa niemieckiego portrecisty Theodora Friedricha Tietza. Ciekawym przykładem rzemiosła artystycznego są eksponowane tu fajansowe naczynia z holenderskiego Delftu.
Pokój empire
Salon niebieski reprezentuje sztukę początku XIX wieku stanowiącą odmianę późnego klasycyzmu. Sztuka tego okresu zdominowana została przez nowy kierunek nazwany empirem, ściśle związanym z okresem trwania Cesarstwa Napoleona. Empire był stylem dworskim zafascynowanym kulturą starożytnej Grecji, Rzymu i Egiptu. Typowe dla tego stylu cechy reprezentuje eksponowany tutaj szezlong, stół oraz wiedeński zegar kominkowy z około 1820 r. Malarstwo portretowe nosi charakterystyczne dla epoki cechy klasycystyczne i romantyczne. We wnętrzu wyróżnia się „Portret damy” autorstwa szwedzkiego malarza historycznego i portrecisty Fredrica Westina pochodzący z 1829 r., a także portret Luizy von Glasenapp pędzla nieznanego artysty powstały około 1800 r.
Pokój biedermeier
Salon ciemnozielony urządzony został w stylu biedermeier z typowymi dla tego okresu meblami i malarstwem. Biedermeier był stylem mieszczańskim rozwijającym się od około 1815 do około1850 r., który powstał w reakcji na pompatyczność empire’u. Charakterystycznym dla biedermeieru było upodobanie do przytulności i użyteczności wnętrz. Meble z tego czasu takie jak kanapy, stoły, krzesła, sekretarzyki, sekretery posiadają formy proste z umiarkowanym zdobnictwem. Odznaczają się doskonałym rzemieślniczym wykonaniem, dobrym surowcem i dążeniem do jak największej funkcjonalności i wygody. W pomieszczeniu uwagę zwraca komplet mebli w stylu biedermeier stanowiący swoiste centrum ówczesnego salonu. Ściany pomieszczenia zdobią portrety męskie i kobiece, pełne intymności i spokoju, których bohaterem jest przeciętny mieszczanin. Ciekawymi przykładami pośród prezentowanego malarstwa portretowego są wizerunki autorstwa niemieckiego artysty Andreasa Kielmanna oraz polskiego malarza Aleksandra Raczyńskiego.
Pokój neostylowy
Salon żółty odtwarza wnętrze mieszkalne okresu historyzmu czyli powrotu do wielkich stylów historycznych, powtarzającego formy gotyku, renesansu, baroku, rokoka z dominującym eklektyzmem. W 2. połowie XIX wieku pojawiły się zatem środki formalne czerpiące tak wiele z repertuaru form poprzednich epok. We wnętrzu zaprezentowano głównie niemieckie meble neobarokowe, neorenesansowe oraz eklektyczne. Uwagę we wnętrzu zwraca stolik bogato zdobiony intarsją wykonany we włoskim Sorento w latach 50. XIX wieku. Realistyczne polskie i niemieckie malarstwo portretowe przedstawiające wizerunki kobiece i męskie wzbogacono o przykłady niemieckiego malarstwa marynistycznego z 1. połowy XIX wieku.
Pokój secesyjny
W dwóch częściach salonu jasnozielonego przedstawiono zabytki sztuki secesyjnej. Secesja trwała krótko. Jej początki kształtowały się w latach 80-tych XIX wieku, a rozkwitła na przełomie wieków. Secesja była wielkim ruchem nowatorskim, zrywającym z historyzmem i eklektyzmem poprzednich epok, nawołującym o prawo epoki do własnej sztuki. Eksponowane tutaj meble, malarstwo i rzemiosło artystyczne obrazują zafascynowanie światem organicznym, linią krzywą i prostą, niespokojnym rytmem i ładem, wiotką postacią kobiecą, płaszczyzną i przestrzenią. Uwagę zwraca zaprezentowany w salonach zbiór naczyń i przedmiotów cynowych pochodzących z początku XX wieku. Polskie i niemieckie malarstwo ilustrują liczne portrety oraz motywy marynistyczne stanowiące część zgromadzonej kolekcji.
Otwarcie wystawy – 19.08.2008
