Wystawa „Wyspa kulturowa. Wieś Jamno pod Koszalinem”
„Wyspa kulturowa. Wieś Jamno pod Koszalinem” to wystawa, która przez wiele lat prezentowana była w zabytkowej chałupie z Dąbek (niegdysiejszej wioski rybackiej), która w 1983 r. została przeniesiona na posesję Muzeum w Koszalinie. Ekspozycja ta poświęcona była wyjątkowej kulturze dawnej społeczności Jamna i sąsiedniego Łabusza – wsi położonych nad jeziorem Jamno, w pobliżu Koszalina.
Jamneński strój i sztuka zdobnicza
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów kultury Jamna był tradycyjny strój jamneński. Jego rekonstrukcja była efektem wieloletnich badań, obejmujących między innymi poszukiwanie materiałów archiwalnych, opisów oraz zachowanych elementów ubioru. Na wystawie prezentowano odtworzony strój, pozwalający zobaczyć jego charakterystyczne formy i bogate zdobnictwo.
Ważną częścią dziedzictwa jamneńskiego są również dekoracyjne motywy stosowane na meblach, tkaninach i innych przedmiotach wyposażenia domu. Szczególne miejsce zajmuje haft jamneński, którego wzory inspirowane są charakterystyczną ornamentyką roślinną i geometryczną.
Życie codzienne zapisane w przedmiotach
Sercem wystawy były przedmioty, które pozwalały spojrzeć na Jamno z perspektywy jego mieszkańców. Meble, naczynia, sprzęty gospodarskie, tkaniny, narzędzia i przedmioty codziennego użytku pokazują, jak wyglądał tradycyjny dom i praca w dawnej pomorskiej wsi.
Na ekspozycji prezentowano blisko 450 zabytków, w większości pochodzących z XIX i początku XX wieku. Wśród nich znalazły się między innymi elementy wyposażenia domów, sprzęty gospodarskie, naczynia, tkaniny oraz przedmioty związane z codziennym życiem mieszkańców Jamna i Łabusza. Najstarsze zabytki datowane były na I i II połowę XVIII wieku. Pochodziły one ze zbiorów Muzeum w Koszalinie (366 eksponatów), Muzeum Narodowego w Szczecinie (36) i Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku (46).
Każdy z tych przedmiotów jest częścią większej historii. Razem tworzą obraz społeczności, w której wiele rzeczy wykonywano własnymi rękami, a umiejętności przekazywano z pokolenia na pokolenie.
Znaczenie wystawy doceniono również poza Koszalinem. W ogólnopolskim konkursie na najciekawsze wydarzenie muzealne roku „Sybilla 2001” ekspozycja otrzymała III nagrodę w kategorii wystaw etnograficznych.
W 2001 roku Muzeum w Koszalinie wydało również katalog wystawy pod tym samym tytułem. Publikacja, opracowana pod redakcją Ewy Pliszki, zawiera 78 stron tekstów, fotografii, ilustracji i map. Jej rozdziały dotyczą między innymi historii Jamna, nazwy miejscowości, układu wsi i budownictwa, kultury materialnej i społecznej oraz zabytków prezentowanych na wystawie.
Zagroda Jamneńska
Pierwotna ekspozycja „Wyspa kulturowa. Wieś Jamno pod Koszalinem”, w 2020 roku została przeniesiona do Zagrody Jamneńskiej. Tam jest obecnie dostępna dla zwiedzających pod nazwą „Rekonstrukcja historycznej Zagrody Jamneńskiej z XIX wieku”.
Szczegółowe informacje o Zagrodzie Jamneńskiej i jej działalności dostępne są
na stronie internetowej www.zagrodajamno.pl (otworzy się w nowej karcie).
Dokumentacja fotograficzna wystawy
Fot. Ilona Łukjaniuk / Muzeum w Koszalinie.
