Jerzy Fedorowicz i Ludmiła Popiel - spotkanie wspomnieniowe, które przywraca pamięć o koszalińskich artystach

Jakimi byli ludźmi? Jak wyglądało ich życie w Koszalinie i co sprawiło, że właśnie tutaj współtworzyli ważną część powojennego życia artystycznego? O Jerzym Fedorowiczu i Ludmile Popiel opowiadano podczas spotkania wspomnieniowego towarzyszącego wystawie poświęconej ich twórczości w Muzeum w Koszalinie. Była to okazja, by spojrzeć na artystów nie tylko przez pryzmat ich dzieł, ale również osobistych wspomnień, codziennej pracy i relacji z ludźmi.

W spotkaniu udział wzięli:

prof. Agnieszka Popiel – prezeska Fundacji Osieki im. Jerzego Fedorowicza i Ludmiły Popiel, sukcesorka i wieloletnia badaczka archiwum artystycznego patronów Fundacji,
Walentyna Orłowska – kierowniczka Działu Sztuki Współczesnej Muzeum w Koszalinie w latach 1976-2006, uczestniczka Plenerów w Osiekach,
prof. Zbigniew Makarewicz – profesor, wykładowca akademicki Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu, krytyk sztuki i animator ruchu artystycznego, uczestnik Plenerów w Osiekach,
prof. Janusz Zagrodzki – historyk sztuki, krytyk, autor wystaw sztuki współczesnej, uczestnik Plenerów w Osiekach.

Moderatorami spotkania byli kuratorzy wytawy: Alicja Nowak-Zientarska i Łukasz Rozmarynowski – kierownik Działu Sztuki Współczesnej Muzeum w Koszalinie.

Koszalin – miejsce, w którym można było zacząć od nowa

Jerzy Fedorowicz i Ludmiła Popiel poznali się podczas studiów artystycznych w Krakowie. Po wojnie związali swoje życie z Koszalinem, gdzie potrzebni byli twórcy pomagający budować nową, powojenną rzeczywistość kulturalną. Miasto wymagało nie tylko artystów tworzących własne dzieła, lecz także osób gotowych współorganizować życie plastyczne, projektować wystawy i materiały informacyjne oraz kształtować jego wizualną tożsamość.

Agnieszka Popiel, przybliżając historię artystów, opowiadała o ich codzienności, pracy i domu, który był zarazem miejscem spotkań. Z jej wspomnień wyłaniał się obraz ludzi otwartych na innych, zaangażowanych w życie lokalnego środowiska i gotowych podejmować różnorodne wyzwania. Ich działalność nie ograniczała się do malarstwa czy refleksji nad sztuką. Obejmowała także pracę projektową i przedsięwzięcia służące rozwijającemu się regionowi.

Fot. Mariusz Rodziewicz / Muzeum w Koszalinie.

Osieki – miejsce spotkania sztuki i nowych idei

Szczególne miejsce w historii Jerzego Fedorowicza i Ludmiły Popiel zajmują plenery w Osiekach, organizowane w latach 1963–1981. Były one ważnym punktem na mapie polskiej sztuki współczesnej: miejscem spotkań artystów, wymiany myśli, eksperymentów i dyskusji o kierunkach rozwoju sztuki. Fedorowicz i Popiel współtworzyli założenia programowe najważniejszych edycji tego wydarzenia.

Wspomnienia uczestników pozwoliły wrócić do atmosfery osieckich spotkań i ich znaczenia dla środowiska artystycznego. Zbigniew Makarewicz zwracał uwagę na potrzebę dalszego badania dorobku artystów oraz jego związków z szerszymi zjawiskami w sztuce. W tym kontekście przywołany został również sympozjum w Puławach z 1966 roku – jeden z ważnych punktów odniesienia dla rozmowy o przemianach sztuki tego okresu.

Osieki nie były jedynie cyklem spotkań. Stały się przestrzenią, w której konfrontowano idee, przekraczano przyjęte granice i poszukiwano nowych sposobów myślenia o twórczości. Podczas rozmowy wybrzmiała także refleksja, że znaczenie tych wydarzeń i związanych z nimi dzieł wciąż wymaga szerszego przypomnienia.

Pamięć zapisana we wspomnieniach

Wspomnienia Walentyny Orłowskiej przywołały współpracę Jerzego Fedorowicza i Ludmiły Popiel z Muzeum w Koszalinie. Jej opowieść dotyczyła nie tylko samych artystów, ale również konkretnych działań wystawienniczych i dokumentacyjnych, które współtworzyły historię lokalnej instytucji i jej kolekcji.

Spotkanie pokazało, jak wiele perspektyw składa się na pamięć o twórcach: osobiste doświadczenia rodziny i przyjaciół, relacje współpracowników, badania historyków sztuki oraz materialne ślady pozostawione w archiwach i zbiorach. Dopiero zestawienie tych źródeł pozwala lepiej zrozumieć skalę ich działalności.

Głosy publiczności

W rozmowie głos zabrali również uczestnicy spotkania. Wspomnienia jednego z gości przywołały powojenne pokolenie osób, które współtworzyły charakter miasta i jego życie kulturalne. Pojawiła się także refleksja nad tym, jak ważne jest przypominanie historii lokalnych środowisk artystycznych oraz ich wpływu na tożsamość miejsca.

Historia Jerzego Fedorowicza i Ludmiły Popiel przypomina, że Koszalin był nie tylko przestrzenią ich życia i pracy, ale także miejscem ważnych wydarzeń w historii sztuki współczesnej. Ich działalność – od pracy projektowej, przez inicjatywy środowiskowe, po plenery w Osiekach – współtworzyła pejzaż kulturowy regionu.

Spotkanie wspomnieniowe stało się więc czymś więcej niż powrotem do przeszłości. Było zaproszeniem do ponownego odkrywania dorobku artystów i przywracania im należnego miejsca w pamięci miasta.

Oprowadzanie kuratorskie Agnieszki Popiel

Po zakończeniu rozmowy uczestnicy mogli zwiedzić wystawę z Agnieszką Popiel, która oprowadziła publiczność, wnikliwie przybliżając prezentowane prace i konteksty ich powstania. Dzieliła się nie tylko osobistymi wspomnieniami, ale również swoją rozległą wiedzą na temat najważniejszych zjawisk i wydarzeń w sztuce tego okresu, osadzając prace Ludmiły Popiel i Jerzego Fedorowicza w szerszym kontekście artystyczno-historycznym.

W pracach o charakterze konceptualnym z niezwykłą elokwencją wprowadzała do interpretacji wątki z zakresu współczesnej nauki, humanistyki, czy psychologii. Bogactwo twórczości bohaterów ekspozycji sprawiły, że dwugodzinne oprowadzanie nie pozwoliło nam poruszyć wszystkich istotnych wątków. Pozostał niedosyt — i przekonanie, że do tej opowieści warto byłoby wrócić, poświęcając jej znacznie więcej czasu.

Materiały wideo

Spotkanie wspomnieniowe

Oprowadzanie po wystawie.

Wydarzenie zorganizowane zostało w ramach projektu dofinansowanego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ze środków Funduszu Promocji Kultury.