Kalendarium wydarzeń w Muzeum w Koszalinie i w Zagrodzie Jamneńskiej – wrzesień 2025

Wernisaż wystawy „Wielkie przesilenie. Dożynki Centralne ’75 w Koszalinie” (7 września)

W 2025 roku mija pięćdziesiąt lat od zorganizowania w Koszalinie Centralnych Dożynek – jednego z najważniejszych wydarzeń w powojennej historii naszego miasta. W okresie PRL państwowe święta plonów obchodzone były z wielkim rozmachem, miały formę spektaklu władzy, stając się areną dla działań propagandowych i wizerunkowych. Dla Koszalina przygotowania do uroczystości były szansą na zmianę oblicza miasta i zyskanie w ogólnopolskiej opinii miana nowoczesnej stolicy Pomorza Środkowego.

Koszalińskie dożynki, osadzone w rzeczywistości państwa komunistycznego połowy lat siedemdziesiątych, miały wymiar społeczno-polityczny, ale również nie mniej ważny wymiar kulturalno-artystyczny. Oznaczały dla miasta szeroko zakrojoną modernizację, w ramach której interpretacji poddano tematy takie jak ludowość, tradycja, postęp, wspólnota. Pełna paradoksów nowoczesność PRL zyskała dzięki dożynkom centralnym konkretną wizualność. Fasadowość państwowego ceremoniału stanowiła maskę dla ukrytych sensów i intencji władz.

Celem wystawy „Wielkie przesilenie. Dożynki Centralne ’75 w Koszalinie” jest ukazanie dożynek jako fenomenu społeczno-kulturowego, osadzonego w szerszym kontekście historycznym Polski Ludowej. Ekspozycja ma zachęcać do refleksji nad dziedzictwem minionej epoki, wspierać edukację historyczną i przywracać pamięć o lokalnych doświadczeniach. Poprzez zestawienie dwóch warstw – oficjalnych narracji i nieoczywistych, często zapomnianych historii – wystawa pozwala lepiej zrozumieć realia życia w PRL oraz wpływ tego okresu na kształt współczesnej tożsamości kulturowej.

Wystawa rozpocznie się uroczystym festynem zorganizowanym we współpracy z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa OT Koszalin oraz Centrum Kultury 105 w Koszalinie. W programie m.in.: koncert zespołu „Rzepczyno”, występ Zespołu Tańca Ludowego „Bałtyk” oraz Chóru Koszalin Canta, pokaz wykonania tradycyjnego wieńca dożynkowego, działania edukacyjne na temat tradycji i obrzędowości związanej ze świętem plonów, stoiska rękodzielnicze i gastronomiczne. Oficjalne otwarcie odbędzie się o godzinie 11.00 na muzealnym dziedzińcu.

Dodatkową atrakcją będą dwa oprowadzania kuratorskie, które rozpoczną się w godzinach 12.30 oraz 13.30. Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc, prosimy o wcześniejszy odbiór bezpłatnych wejściówek w kasie Muzeum w dniu wydarzenia!

Zespół kuratorski:
Krzysztof Jedynak (kierownik Działu Historycznego), Ewa Pliszka (kierownik Działu Etnografii) i Łukasz Rozmarynowski (kierownik Działu Sztuki Współczesnej)

Czas trwania wystawy: 7.09.2025 – 1.03.2026

Projekt zrealizowany w oparciu o współpracę z Muzeum Narodowym w Szczecinie, Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie, Koszalińską Biblioteką Publiczną, Archiwum Państwowym w Koszalinie, Polskim Radiem Koszalin, TVP 3 Szczecin, Wytwórnią Filmów Dokumentalnych i Fabularnych, Centrum Kultury 105 w Koszalinie, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa OT Koszalin.

Termin: 7 września 2025 (niedziela), godz. 11.00-15.00.

Muzeum w Koszalinie, ul. Młyńska 37-39.

Wstęp wolny.

Wykład „Performans, czyli o trwałości ulotnych działań artystycznych” (28 września)

We wrześniu odbędzie się kolejny wykład z serii „Sztukozbliżenia” której celem jest przystępne wprowadzenie słuchaczy w wybrane tematy i środki wyrazu sztuki współczesnej. Wiele zjawisk tej sztuki uchodzi w powszechnej opinii za trudne w odbiorze lub niezrozumiałe. Aby je właściwie rozpoznać i czerpać przyjemność z obcowania z nimi, wystarczy odrobina otwartości oraz ogólna świadomość głębokich przemian w twórczości artystycznej, jakie dokonały się w XX wieku.

Na najbliższym spotkaniu zostaniemy wtajemniczeni w arkana sztuki performansu. Performansy to działania poszerzające tradycyjne pojęcia malarstwa i rzeźby. Odbywają się najczęściej w obecności publiczności, która nie ingeruje w przebieg wydarzeń lub uczestniczy w nich w ograniczonym zakresie. Na oczach widzów dokonuje się pewnego rodzaju spektakl, luźno powiązany z konwencją teatralną.

Definicji performansu jest wiele, podobnie jak jego rodzajów (np. body art, żywa rzeźba, działania rytualne, pochody uliczne), ale jednym z istotnych wyróżników tej formy sztuki jest fakt, iż ciało performera lub performerki jest zarówno podmiotem i przedmiotem twórczości, czyli ośrodkiem jednocześnie wytwarzania i prezentowania sztuki.

W trakcie wykładu Łukasz Rozmarynowski przybliży awangardowe źródła performansu, jego narodziny w latach 60. i rozkwit jako zjawiska międzynarodowego w kolejnej dekadzie. Przedstawione zostaną sylwetki najważniejszych i najbardziej znanych twórców tej dziedziny artystycznej. Nie zabraknie odwołań do historii plenerów osieckich z lat 1963-1981, w trakcie których odbyło się wiele ikonicznych w dziejach polskiej sztuki współczesnej działań performatywnych.

Termin: 28 września 2025 (niedziela), godz. 12.00.

Muzeum w Koszalinie, ul. Młyńska 37-39.

Wstęp wolny.

Magia witraży (30 września)

Muzeum w Koszalinie zaprasza na spotkanie do świata witraży – barwnych, szklanych kompozycji, dzieł malarstwa monumentalnego ciągle jeszcze pozostającego na marginesie badań nad historią sztuki. Witraży powstałych za sprawą zleceniodawców, fundatorów, artystów oraz rzemieślników, które stanowią nie tylko dzieła sztuki, ale także zapis historii i kultury lokalnych społeczności.

W ramach organizowanego wydarzenia będzie można wysłuchać wykładu dr inż. Annette Jansen-Winkeln z Europejskiej Akademii Witrażownictwa w Mönchengladbach pt. „Witraże w Niemczech – uwielbiane przez społeczeństwo, odrzucane przez naukę, niepotrzebne już kościołowi?”.

Podczas spotkania nastąpi również prezentacja projektu badawczego nad witrażownictwem na Pomorzu Zachodnim realizowanego przez Muzeum w Koszalinie oraz Akademię Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu przy współpracy Ośrodka badawczego nad witrażami pocz. XX wieku i Europejskiej Akademii Witrażownictwa w Mönchengladbach.

Termin: 30września 2025 (wtorek), godz. 17.00.

Muzeum w Koszalinie, ul. Młyńska 37-39.

Wstęp wolny.

Na poniższej fotografii: Witraż herbowy z kościoła w Podwilczu, nieznana niemiecka pracownia, początek XX wieku.