W ubiegłą sobotę odbyła się konferencja towarzysząca wystawie litografii Marca Chagalla „Sny o Biblii”, pt. „Sztuka (nie)powtarzalna. Problem oryginału i odbitki w grafice”. Rozpoczęła ją prezentacja, w której pokrótce przybliżono drogę życiową i artystyczną Marca Chagalla oraz przedstawiono historię twórczości graficznej bohatera naszej wystawy. W ramach uporządkowania terminologii związanej ze specyfiką technik powielanych, wyjaśniono pojęcia kopii, repliki, symulakry, które zilustrowane zostały licznymi przykładami. Dzięki swojemu olbrzymiemu doświadczeniu muzealniczemu, prelegentki nieraz raczyły nas zabawnymi anegdotami dotyczącymi poruszanej problematyki, co zdecydowanie ułatwiało zrozumienie bardziej skomplikowanych zagadnień.
Najtrudniejsze do zdefiniowania okazało się pojęcie oryginału. Czy jest nim sama idea powstająca w umyśle artysty, a to w jaki sposób została „zapisana” na nośniku nie ma aż takiego znaczenia? Czy oryginałem jest pierwsze przeniesienie tej idei na płótno, papier lub inny materiał? Jak w takim razie traktować replikę autorską, która niekiedy ma wyższą wartość artystyczną niż pierwowzór?
W czasie konferencji padło również wiele pytań ze strony kolekcjonerów. Najczęściej poruszano w tym kontekście temat dzieł obecnych na rynku, które budzą wiele wątpliwości odnośnie pochodzenia, autentyczności i – co za tym idzie – wartości tych prac. Jest to problem bardzo złożony, ponieważ dochodzi do wielu nadużyć ze strony podmiotów oferujących takie dzieła i potrzebna jest wyjątkowa wiedza ekspercka, by ocenić, czy wartość danej pracy jest adekwatna do proponowanej ceny. Pojawia się również problem odpowiedzialności domów aukcyjnych i galerii w zakresie sprawdzenia i udokumentowania autentyczności dzieł, które umieszczają w swoje ofercie.
Na wiele pytań nie ma jednoznacznej odpowiedzi, a tematy poruszone podczas spotkania zostały jedynie wstępnie zarysowane. Pozostało przyjemne uczucie niedosytu i nadzieja, że panie prelegentki odwiedzą nasze muzeum z kolejnymi prezentacjami.
Dziękujemy prof. Dorocie Foldze-Januszewskiej, prof. Iwonie Szmelter oraz Grażynie Hałasie za niezwykle ciekawe i bogate merytorycznie spotkanie, a wszystkim gościom za tak liczne przybycie i interesujące dyskusje wokół poruszanych tematów.
Fotorelacja
