Muzeum w Koszalinie dołączyło do projektu "Ocalone dziedzictwa. Regionalne Izby Pamięci". Podpisano umowę z Ośrodkiem "Pamięć i Przyszłość"

To był ważny dzień nie tylko dla Muzeum w Koszalinie, ale także dla izb pamięci, które – prowadzone przez pasjonatów – działają na terenie woj. zachodniopomorskiego. W środę 26 sierpnia podpisana została umowa w ramach projektu „Ocalone dziedzictwa. Regionalne Izby Pamięci”. Podpisy w błyskach medialnych fleszy złożyli Joanna Chojecka, dyrektor Muzeum w Koszalinie i dr hab. Wojciech Kucharski – zastępca dyrektora Ośrodka „Pamięć i Przyszłość” w obecności przedstawicieli izb z Pomorza Zachodniego. W ten sposób Muzeum w Koszalinie stało się koordynatorem projektu na naszym terenie.

W konferencji i spotkaniu udział wzięli:

Joanna Chojecka – dyrektor Muzeum w Koszalinie,
dr hab. Wojciech Kucharski – zastępca dyrektora Ośrodka „Pamięć i Przyszłość”,
dr Marcin Musiał – kierownik Sekcji d.s. Izb Pamięci Ośrodka „Pamięć i Przyszłość”,
Karol Machi – Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”,
Krzysztof Jedynak – kierownik Działu Historycznego Muzeum w Koszalinie,
dr Anna Gut-Czerwonka – pełnomocnik Dyrektora Muzeum w Koszalinie ds. współpracy z Regionalnymi Izbami Pamięci,
Paula Sendra – Muzeum Narodowe w Szczecinie, Centrum Dialogu Przełomy,
Dawid Buczkiewicz – Izba Pamięci w Trzcińsku-Zdroju,
Paulina Romanowicz – Izba Pamięci Stołczyna,
Jacek Stasiak – Muzeum Historyczne „SKARB” Police,
Anita Bujnowska – Muzeum Historyczne „SKARB” Police,
Beata Frąckowiak – Muzeum Pałacowe w Trzebiatowie,
Grzegorz Warcholak – Muzeum Pałacowe w Trzebiatowie,
Zenon Pluta – Izba Pamięci „SEMAFOR” w Ińsku,
Teresa Furman – Izba Pamięci „SEMAFOR” w Ińsku.

Grupa kilkunastu osób, uczestników konferencji prasowej i oprowadzania, pozuje do wspólnego zdjęcia przed zabytkowym budynkiem o konstrukcji szachulcowej, z dachem krytym strzechą; w tle drzewa o ogród (kliknięcie powiększy zdjęcie). — Pamiątkowa fotografia z zaproszonymi na konferencję prasową oraz oprowadzania po wystawach gośćmi.

To dzień wyjątkowy, dlatego że Muzeum w Koszalinie rzeczywiście realnie buduje sieć wsparcia i wymiany wiedzy o ocalonych dziedzictwach Pomorza Zachodniego. Inauguracja przystąpienia naszej instytucji do tego ważnego projektu realizowanego przez Ośrodek „Przyszłość i Pamięć” we Wrocławiu podkreśla rangę społecznego działania naszych mieszkańców na rzecz ochrony dziedzictwa i również roli instytucji, takich jak muzea w tym procesie zachowania pamięci

– zaznaczyła Joanna Chojecka na wstępie swojego wystąpienia.

Dodała także, że miejsce, w którym odbywa się konferencja prasowa nie jest przypadkowe. Jest to bowiem wystawa „1945. Koniec i początek. 80 lat polskiego Koszalina”, która również doskonale opowiada o ocalonym dziedzictwie. Jest ona również ekspozycją o charakterze partycypacyjnym – tzn. powstała dzięki współpracy Izb Pamięci, pasjonatów historii i ludzi wrażliwych na dziedzictwo.

Przy tej okazji, dyrektor Muzeum zdradziła, że ze względu na ogromne zainteresowanie i wiele pozytywnych głosów, które do nas docierają, wystawa „1945. Koniec i początek. 80 lat polskiego Koszalina”, która w pierwotnym zamierzeniu miała być ekspozycją czasową zostanie zachowana jako wystawa stała.

Joanna Chojecka, dyrektor Muzeum w Koszalinie. Bardzo dziękuję Mariuszowi Rodziewiczowi za zorganizowanie konferencji prasowej. Dziękuję za Państwa przybycie.

Jest to dzień wyjątkowy, dlatego że nasze Muzeum w Koszalinie rzeczywiście realnie buduje sieć wsparcia i wymiany wiedzy o ocalonych dziedzictwach Pomorza Zachodniego. Dzisiejszy projekt właśnie, właściwie inauguracja można powiedzieć, projektu i inauguracja przystąpienia naszej instytucji do tego ważnego projektu realizowanego przez Ośrodek „Przyszłość i Pamięć” we Wrocławiu podkreśla właśnie rangę społecznego działania naszych mieszkańców na rzecz ochrony dziedzictwa i również roli instytucji takich jak muzea w tym procesie zachowania pamięci. Bardzo się cieszę, że możemy dzisiaj Państwa gościć w tej przestrzeni, również wystawy.

Miejsce jest nieprzypadkowe, ponieważ wystawa „1945. Koniec i Początek. 80 lat polskiego Koszalina” jest właśnie również doskonale właśnie o tym ocalonym dziedzictwie, o tej pamięci z różnych stron opowiada. Jest również wystawą o charakterze partycypacyjnym, co oznacza, że właśnie dzięki również Izbom Pamięci, tutaj działającym i pasjonatom, ludziom wrażliwym na historię, na dziedzictwo, ta wystawa mogła powstać. I stąd właśnie wybór tego miejsca.

Ja myślę, że też w tym momencie zapowiem, że wystawa, która miała mieć charakter czasowy w związku z ogromnym zainteresowaniem i wieloma głosami, które docierają do mnie w ostatnich miesiącach, zostaje zachowana jako wystawa stała i to jest taka nowość. Dlatego będziemy ją też przebudowywać i rozbudowywać, prezentować również materiały, które do nas trafiały zarówno przed powstaniem wystawy, jak i w trakcie wystawy, wywołane oprowadzaniami kuratorskimi, który dzielnie i wspaniale prowadził Krzysztof Jedynak, z nami tutaj obecny. I w trakcie tych spotkań właśnie też ta idea zachowania dziedzictwa była cały czas obecna.

Dlatego bardzo się cieszę, że mogę też w tym ważnym i wyjątkowym dniu to ogłosić. A teraz dziękuję bardzo i oddaję głos panu dyrektorowi.

„Ocalone Dziedzictwa. Regionalne Izby Pamięci”

Następnie głos zabrał dr hab. Wojciech Kucharski, zastępca dyrektora Ośrodka „Pamięć i Przyszłość”, który realizuje ogólnopolski projekt „Ocalone Dziedzictwa. Regionalne Izby Pamięci”. Swoją wypowiedź zaczął od informacji o tym, że w Polsce jest ponad 1.600 izb pamięci. Taki rodzaj dziedzictwa kulturowego funkcjonuje głównie dzięki pracy wolontariuszy i oddolnych środowisk, które zbierają, kolekcjonują i zabezpieczają to dziedzictwo kulturowe.

Projekt Ocalone Dziedzictwa to jest pewna próba odpowiedzi Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na wsparcie właśnie tych środowisk, które na poziomie lokalnym opiekują się dziedzictwem kulturowym. Tworzymy to, można powiedzieć, prowadząc działania w trzech obszarach

– mówił dr hab. Wojciech Kucharski.

Po pierwsze próbujemy stworzyć centralną ewidencję tych zbiorów. One w tej chwili są poza jakąkolwiek ewidencją. To oznacza, że nie mają formalnej ochrony. Po drugie – pomagamy tym izbom profesjonalizować swoje działania, bo w bardzo wielu sytuacjach to są fantastyczne, oddolne projekty edukacyjne, popularyzujące lokalną historię, ale często przy bardzo niewielkim wsparciu mogą realizować swoją misję znacznie skuteczniej i lepiej. A po trzecie tworzymy sieć takich izb. Dzięki takim instytucjom patronackim jak Muzeum w Koszalinie, dajemy wsparcie izbom na poziomie lokalnym, bo taka instytucja doskonale rozumie lokalne potrzeby, zna lokalną historię i ma też zaufanie lokalnych środowisk.

Dzień dobry Państwu,

proszę Państwa, w Polsce jest ponad 1600 izb pamięci. Mówimy o dziedzictwie kulturowym, które jest całkowicie poza oglądem Państwa. To dziedzictwo kulturowe trwa głównie dzięki pracy wolontariuszy i oddolnych środowisk, które zbierają, kolekcjonują i zabezpieczają to dziedzictwo kulturowe.

Ponad dwa miliony obiektów. Projekt Ocalone Dziedzictwa to jest pewna próba odpowiedzi Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na wsparcie właśnie tych środowisk, które na poziomie lokalnym opiekują się dziedzictwem kulturowym. Tworzymy to, można powiedzieć, prowadząc działania w trzech obszarach.

Po pierwsze próbujemy stworzyć centralną ewidencję tych zbiorów. One w tej chwili są poza jakąkolwiek ewidencją. To oznacza, że nie mają formalnej ochrony. To jest bardzo paląca sprawa.

Po drugie pozwalamy tym izbom, pomagamy tym izbom profesjonalizować swoje działania, bo w bardzo wielu sytuacjach to są fantastyczne, oddolne projekty edukacyjne, popularyzujące lokalną historię, ale często przy bardzo niewielkim wsparciu mogą realizować swoją misję znacznie skuteczniej i lepiej.

A po trzecie tworzymy sieć. Teraz, co jest niezwykle ważne, to jest tak naprawdę działalność całkowicie społeczna, oparta na pracy wolontariuszy, na pracy ludzi, którzy czują, że lokalna historia, dziedzictwo kulturowe lokalne jest podstawą dla ich lokalnej tożsamości. Dzięki sieci mamy wymianę doświadczeń, mamy ogląd tak naprawdę na dziedzictwo kulturowe w Polsce, które składa się z bardzo wielu narracji. Nie tworzymy jakiejś jednej centralistycznej opowieści, tylko chcemy zobaczyć wielogłos.

Dzięki Muzeum w Koszalinie, dzięki takim instytucjom, instytucjom patronackim, dajemy wsparcie izbom właśnie na poziomie lokalnym, bo takie instytucje jak Muzeum w Koszalinie, w każdym województwie szukamy właśnie jakiegoś lokalnego podmiotu, który doskonale rozumie lokalne potrzeby, zna lokalną historię i ma też zaufanie lokalnych środowisk. Bo my od tych izb tak naprawdę nic nie chcemy, my chcemy izbom coś dać, chcemy zobaczyć jakie izby mają potrzeby, chcemy pomóc te potrzeby zaspokoić.

To nie jest idea taka, że gdzieś na górze wymyślono program, tylko ten program powstał całkowicie oddolnie. Zaczęło się od dwóch izb, które prowadziły swoje wystawy, które trochę wyglądały jak można sobie wyobrazić w bardzo wielu izbach pamięci, jak takie lamusy, w której wchodzimy i tam jest mnóstwo pięknych, wspaniałych obiektów, ale one nie są ani skonceptualizowane, ani nie tworzą wspólnej narracji i oni zobaczyli, że może można opowiadać swoją historię trochę inaczej. Może można budować wystawy bardziej profesjonalnie.

Grupa osób podczas konferencji prasowej uczestnicy stoją przy mikrofonach i pozują do zdjęcia w sali wystawy czasowej; w tle widać eksponaty wystawy (kliknięcie powiększy zdjęcie).

Mężczyzna stoi przed mikrofonem i przemawia podczas konferencji prasowej; za nim stoją pozostali uczestnicy; w tle widać eksponaty wystawy (kliknięcie powiększy zdjęcie).

Rola Muzeum w Koszalinie

O szczegółach działalności i roli Muzeum w Koszalinie w tym projekcie opowiedział Krzysztof Jedynak, kierownik Działu Historycznego.

Hasło, które przyświeca projektowi „Razem budujemy to, co nas łączy” jest wspaniałym mottem i wizją tego, jak chcemy wspólnie z izbami pracować. Jest to też połączenie działań statutowych muzeum, jak i działań, które chcemy realizować na zewnątrz, we współpracy z izbami muzealnymi w granicach województwa zachodniopomorskiego. Na pierwszy etap, który tutaj mamy przygotowany, składa się około 13 wizyt studyjnych od Stołczyna w Szczecinie, aż po Polanów. Tych izb jest dziewięć

– stwierdził Krzysztof Jedynak.

Ważnym elementem projektu będzie również nawiązywanie kontaktów z innymi izbami oraz rozwój tej współpracy w ramach budowanej sieci. Jej rozwój przyniesie korzyści zarówno dla całego projektu, jak i zaangażowanych w niego instytucji.

Krzysztof Jedynak, kierownik działu historycznego Muzeum w Koszalinie. Szanowni Państwo, myśl, która tutaj przyświeca projektowi, czyli nawet główne hasło „Razem budujemy to, co nas łączy”, jest wspaniałym mottem i wizją tego, nad czym chcemy wspólnie z izbami pracować.

Jest to też połączenie działań statutowych muzeum, jak i działań, które chcemy realizować na zewnątrz, we współpracy z izbami muzealnymi w granicach województwa Zachodniopomorskiego. Na pierwszy etap, który tutaj mamy przygotowany, składa się około 13 wizyt kontrolnych, wizyt studyjnych od Stołczyna pod Szczecinem, aż po Polanów, więc tych izb jest dziewięć.

Dodatkowo właśnie dojdą jeszcze kontakty z innymi i próba rozwoju tej sieci, która myślę, że będzie jak najlepszą korzyścią dla rozwoju całego projektu, ale też i z korzyścią tutaj dla wiedzy właśnie o tym, czym izby dysponują, jakimi zbiorami i oraz oczywiście, jak możemy pomóc jako instytucja patronacka nad tym projektem.

Uczestnicy wydarzenia zgromadzeni w sali muzealnej; na ścianach widoczne tabliczki z nazwami miejscowości, a na środku sali stoją osoby prowadzące spotkanie (kliknięcie powiększy zdjęcie).

Uczestnicy spotkania siedzą przy długim stole; oglądają mapy i materiały, rozmawiają oraz piją kawę, w tle znajdują się muzealne gabloty z eksponatami (kliknięcie powiększy zdjęcie).

Izba Pamięci w Trzcińsku-Zdroju

Głos zabrał także Dawid Buczkiewicz z Izby Pamięci w Trzcińsku-Zdroju, która w programie Ocalone Dziedzictwa uczestniczy już od kilku lat.

Jesteśmy bardzo zadowoleni z udziału, ponieważ otrzymaliśmy realną pomoc w postaci szkoleń, członkowie naszego Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Trzcińskiej, które zajmuje się Izbą Pamięci, otrzymali nowe umiejętności i digitalizujemy nasze zbiory, opracowujemy, opisujemy je w lepszy sposób. Pomagają nam także w tym, żeby dotrzeć do większej liczby mieszkańców naszego regionu i jesteśmy też tutaj wdzięczni za to, że możemy w tym projekcie brać udział

– przyznał Dawid Buczkiewicz.

Dawid Buczkiewicz, Izba Pamięci w Trzcińsku-Zdroju.

My uczestniczymy w programie Ocalone Dziedzictwa od paru lat. Jesteśmy bardzo zadowoleni z tego, że możemy brać udział, ponieważ otrzymaliśmy taką realną pomoc w postaci szkoleń, w postaci tego, że członkowie naszego stowarzyszenia – Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Trzcińskiej – które zajmuje się Izbą Pamięci, otrzymało nowe umiejętności a propos chociażby tego, że digitalizujemy nasze zbiory, że opracowujemy, opisujemy je w sposób lepszy, a także w sposób, w który możemy prezentować właśnie tą historię naszego miasteczka, naszego regionu, też promować.

Bo Ocalone Dziedzictwa ma projekty, które pomagają nam w tym, żeby dotrzeć do większej liczby mieszkańców naszego regionu i jesteśmy też tutaj wdzięczni za to, że możemy w tym projekcie brać udział, że taką pomoc realną ten projekt daje właśnie takim instytucjom, które dotychczas były trochę zapomniane, które były właśnie prowadzone przez społeczników, a dzisiaj one działają lepiej, prężniej, no i ujrzały światło dzienne.

Umowa o rozpoczęciu współpracy

Po tej części Joanna Chojecka, dyrektor Muzeum w Koszalinie i dr hab. Wojciech Kucharski, zastępca dyrektora Ośrodka „Pamięć i Przyszłość” podpisali umowę o rozpoczęciu współpracy w ramach projektu „Ocalone dziedzictwa. Regionalne Izby Pamięci”, a następnie wraz z gośćmi przenieśliśmy się do sali „Pradzieje Pomorza”, gdzie mogliśmy zapoznać się z działalnością poszczególnych izb.

Każdy z przedstawicieli przybliżył genezę powstania swojej izby, czym się zajmują, jaki wycinek historii swojej miejscowości, czy regionu prezentują na swoich ekspozycjach, jaką liczbą eksponatów dysponują, a także o ograniczeniach i problemach, z którymi się muszą mierzyć. Pracownicy Muzeum i przedstawiciele Ośrodka „Pamięć i Przyszłość” byli pod wrażeniem zaangażowania pasjonatów w tworzenie izb, dbanie o eksponaty, o zachowanie historii i dziedzictwa regionu, na terenie którego działają.

Podpisanie umowy przy zabytkowym drewnianym stole; kobieta i mężczyzna siedzą przy stole i składają podpisy na dokumentach, w tle widoczna wystawa muzealna z fotografiami, mapami i fragmentem ceglanego muru (kliknięcie powiększy zdjęcie).

Kobieta i mężczyzna przekazują sobie żółtą teczkę, w tle widoczna wystawa muzealna z fotografiami, mapami i fragmentem ceglanego muru (kliknięcie powiększy zdjęcie).

Wspólne zwiedzanie wystaw

Ostatnim punktem pierwszego spotkania w ramach rozpoczętej właśnie współpracy było zwiedzanie muzealnych wystaw. Ekspozycje Działu Etnografii zaprezentowała Irena Nowogrodzka-Barańska. W szczegóły powstania Koszalińskiego Koła Czasu wprowadziła Alicja Nowak-Zientarska z Działu Sztuki Współczesnej. Po pięknie umeblowanych pokojach wystawy „Sztuka dawna i rzemiosło od baroku do secesji” oprowadziła Jagoda Marciniak, kierownik Działu Inwentaryzatora Zabytków Muzealnych, a po wystawie „1266-2026. Od Cussalina przez Cöslin do Koszalina” – kierownik Działu Historycznego Krzysztof Jedynak. Uczestnicy spotkania mieli również wyjątkową okazję zajrzeć do sali, gdzie przygotowywana jest nowa wystawa „Jerzy Fedorowicz i Ludmiła Popiel. Poza obrazem”. O jej założeniach opowiedzieli Łukasz Rozmarynowski, kierownik Działu Sztuki Współczesnej i Alicja Nowak-Zientarska z tego samego działu.

Dziękujemy za wspólnie spędzony czas i już cieszymy się na dalszą współpracę w ramach projektu.

Grupa osób podczas zwiedzania muzeum; przewodniczka opowiada o ekspozycji w sali z drewnianą konstrukcją ścian i podłogą ułożoną we wzór cegieł; na ścianach wiszą różne metalowe narzędzia rolnicze (kliknięcie powiększy zdjęcie).

Fot. Mariusz Rodziewicz / Muzeum w Koszalinie.