Jakie są źródła prymitywizmu w sztuce oraz jego najważniejsze przejawy? Jakie motywacje skłaniały artystów do sięgania po uproszczone formy wyrazu, inspirowane zarówno kulturami pozaeuropejskimi, jak i rodzimą tradycją ludową? Dlaczego kultura wsi — postrzegana przez pryzmat prostoty, surowości oraz wyobrażonej pierwotności – od ponad stu lat pozostaje istotnym punktem odniesienia dla twórców sztuki nowoczesnej i współczesnej? Co sprawia, że tematyka ta nie traci na aktualności? Czy tak zwany „zwrot ludowy” w sztuce można interpretować jako próbę odzyskania wypartej historii, czy raczej jako formę krytycznego komentarza wobec współczesnych napięć społecznych i tożsamościowych?
Zagadnieniom tym poświęcone było kolejne spotkanie z cyklu „Sztuko-zbliżenia”, koncentrujące się na problematyce prymitywizmu oraz ludowości w sztuce XIX, XX i XXI wieku. Na wybranych przykładach z historii sztuki prowadzący wykład Łukasz Rozmarynowski omówił genezę tych zjawisk, ich ideowe i formalne uwarunkowania, a także zmieniające się sposoby interpretowania motywów ludowych i „pierwotnych” w różnych kontekstach historycznych i kulturowych.
Dzieje prymitywizmu i ludowości w epoce nowoczesności odzwierciedlają burzliwe spory o charakter twórczości tego czasu. Utorowała ona drogę awangardzie i sztuce współczesnej, z których czerpie wiele artystek i artystów tworzących dzisiaj, jak np. Małgorzata Mycek, którego obraz można oglądać na wystawie „Wielkie przesilenie. Dożynki Centralne ’75 w Koszalinie”. Temat zyskuje coraz większe zainteresowanie szerszej publiczności na fali aktualnego zwrotu ludowego w kulturze polskiej, czego przejawem jest m.in. popularność książki „Chłopki. Opowieść o naszych babkach” Joanny Kuciel-Frydryszak, o której słyszał prawie każdy
– mówił na wykładzie.
Wspólnie prześledziliśmy historię najważniejszych realizacji artystycznych podejmujących tematykę wsi – od dzieł sztuki światowej i polskiej przełomu XIX i XX wieku, poprzez awangardowe poszukiwania formalne, aż po współczesne praktyki artystyczne. Nie zabrakło odniesień do osób artystycznych działających w Polsce, którzy w ostatnich dekadach w sposób świadomy i krytyczny odnoszą się do dziedzictwa kultury ludowej, takim jak Daniel Rycharski czy Małgorzata Mycek.
Istotnym elementem spotkania były również omówienia dzieł prezentowanych na aktualnej wystawie „Wielkie przesilenie. Dożynki Centralne ’75 w Koszalinie”. W tym kontekście przywołano prace artystów takich jak Władysław Strzemiński, Henryk Stażewski czy Władysław Hasior, ukazując, w jaki sposób motywy ludowe i prymitywizujące strategie formalne funkcjonowały w obrębie sztuki nowoczesnej oraz jak są reinterpretowane we współczesnych narracjach wystawienniczych.
Kolejne spotkanie z cyklu „Sztuko-zbliżenia” poświęcone będzie feminizmowi. O szczegółach będziemy informować na bieżąco.