Występy Zespołu Tańca Ludowego Bałtyk, Koszalińskiej Orkiestry Akordeonowej Akord, Chóru Koszalin Canta, koncert zespołu Rzepczyno – to jedne z atrakcji festynu „Dożynkowych wspomnień czar”, który już w niedzielę 7 września 2025 roku odbędzie się na dziedzińcu Muzeum w Koszalinie. I kto wie, może wydarzenie otworzy sam towarzysz Edward Gierek wraz z żoną!
Postać I sekretarza Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej nie jest przypadkowa, ponieważ to właśnie Edward Gierek w 1975 roku uczestniczył w Koszalinie w obchodach Dożynek Centralnych. Temu wydarzeniu poświęcona będzie nowa wystawa „Wielkie przesilenie. Dożynki Centralne ’75 w Koszalinie” przygotowywana w Muzeum w Koszalinie, która oficjalnie otwarta zostanie 7 września i towarzyszyć temu będzie festyn – w klimacie dożynkowym oczywiście. Szczegóły imprezy przedstawiliśmy podczas konferencji prasowej.
Fot. Radek Koleśnik / Facebook: Tomasz Sobieraj – Prezydent Koszalina
Dożynki Centralne kluczowym momentem dla Koszalina
– Dożynki Centralne, które odbyły się 50 lat temu były dużym wydarzeniem w dziejach miasta – rozpoczął Tomasz Sobieraj, prezydent Koszalina. – Z takimi wydarzeniami zawsze wiązała się wówczas przebudowa, modernizacja. Władze centralne chciały pokazać, że miasto staje się ważnym punktem na mapie Polski. Tak stało się także z Koszalinem. Były prowadzone duże inwestycje: powstał wtedy m.in. stadion Gwardii, został wybudowany wiadukt. Przebudowane zostało też centrum miasta. Dziś chcemy wrócić do tych wydarzeń, pokazać mieszkańcom, jak to onegdaj bywało, jak te dożynki przebiegały. Stąd ta wystawa.
– Jak mówi sam tytuł wystawy „Wielkie przesilenie”, chcemy zwrócić uwagę Państwa na fakt, że był to jeden z kluczowych momentów w dziejach Koszalina – kontynuowała dyrektor Muzeum Joanna Chojecka. – Ważny dla tkanki urbanizacyjnej miasta, ale także jako walor kulturalny, społeczny przy ważnym kontekście politycznym i propagandowym. Dożynki były ogromnym przedsięwzięciem, w którym udział brało 20 tysięcy gości. Nawet dziś trudno sobie wyobrazić organizację takiego wydarzenia, które wymagało niesamowitej logistyki. Wówczas się udało, odmienił się Koszalin. O tym wszystkim opowiemy na naszej wystawie.
By to zrobić w jak najpełniejszy sposób, na dwóch salach wystawowych Muzeum w Koszalinie powstaje wystawa interdyscyplinarna, w budowaniu której swój udział mają trzy działy.
„Wielkie przesilenie” wystawą multidyscyplinarną
– Nasza wystawa będzie pierwszą od kilku lat ekspozycją multidycyplinarną, w którą zaangażowane są: Dział Sztuki Współczesnej, Dział Etnografii i Dział Historyczny – wyjaśnił Łukasz Rozmarynowski, kierownik działu Sztuki Współczesnej i szef zespołu kuratorów wystawy „Wielkie przesilenie…”. – Będziemy tu prezentować bardzo różnorodne artefakty. Dzięki współpracy z Koszalińską Biblioteką Publiczną, z TVP3 Szczecin, Polskim Radiem Koszalin, Wytwórnią Filmów Fabularnych i Dokumentalnych w Warszawie, Muzeum Narodowym w Szczecinie i Archiwum Państwowym w Koszalinie zobaczyć będzie można filmy, audycje radiowe, bogaty materiał ikonograficzny i zdjęciowy. Będziemy prezentować dzieła sztuki i projekty urbanistyczne. Wystawa jest więc pomyślana jako wielowymiarowa prezentacja zjawiska, którym były Dożynki Centralne w 1975 roku. Jest to też punkt wyjścia do refleksji ogólnej o latach ’70 w Koszalinie i w Polsce.
– W swojej części wystawy pokażemy, czym były dożynki dla ludzi, którzy na co dzień pracowali w polu – przyznała Irena Nowogrodzka-Barańska z Działu Etnografii. – Przybliżymy obrzędowość, zaprezentujemy zabytki związane z praca na roli. Będą do rzeźby ludowe przedstawiające rolników, a także narzędzia używane w polu oraz przy obróbce zbóż, a potem mąki. Myślę, że to będzie bardzo ciekawe, tym bardziej, że połączone z festynem „Dożynkowych wspomnień czar”, na który serdecznie zapraszamy.
Co na wystawę przygotuje Dział Historyczny? – Ten wyjątkowy czas przygotowań do wydarzenia, czas transformacji miasta, który zaczął się już na początku lat 70-tych jest bogato zilustrowany na zdjęciach uwieczniających zmiany w mieście oraz przez pamiątki, które przekazywali nam darczyńcy po Dożynkach Centralnych. To m.in. katalogi, sztandary, proporczyki – wymieniał Krzysztof Jedynak, kierownik Działu Historycznego.
Festyn w klimacie dożynkowym
Część szczegółów festynu zdradziła Dorota Stawiszyńska z koszalińskiego oddziału Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. – Z wielkim entuzjazmem przyjęliśmy zaproszenie do współorganizacji tego wydarzenia. Z tej okazji przygotowaliśmy wiele atrakcji. Na uczestników czekać będzie wiele produktów regionalnych stworzonych przez osiem kół gospodyń wiejskich. . Na dziedzińcu Muzeum będziemy wspólnie z uczestnikami robić wieniec dożynkowy, który zaprezentujemy na koniec wydarzenia – powiedziała Dorota Stawiszyńska i głos przekazała Łukaszowi Gładysiakowi, który z ramienia KOWR poprowadzi wydarzenie.
– Wspólnie z KOWR przygotowaliśmy żywą lekcję historii, będziemy opowiadać o tym, jak kształtowała się tradycja dożynkowa na polskim Pomorzu. Będziemy też zapraszali do rozmowy członkinie i członków kół gospodyń wiejskich, które są spadkobiercami tej kultury – mówił Łukasz Gładysiak. – Każdy, kto ma wspomnienia związane z Dożynkami Centralnymi w 1975 roku będzie tu mile widziany, bo wspólnie będziemy próbowali odtworzyć tamte chwile.
Żaden festyn nie może się też odbyć bez muzyki. O scenę, która stanie na dziedzińcu zadba Centrum Kultury 105, której dyrektor Paweł Strojek także uczestniczył w konferencji prasowej. Na tej scenie wystąpią: Zespół Tańca Ludowego Bałtyk, Koszalińska Orkiestra Akordeonowa Akord, Chór Koszalin Canta, o godz. 14 wystąpi folk-rockowy zespół Rzepczyno.
– Dokładnie 50 lat temu, 7 września o godz. 10 rozpoczęły się najważniejsze, kulminacyjne uroczystości na stadionie Gwardia. Brał w nich udział I Sekretarz Edward Gierek. Może przyjedzie i teraz – w 50. rocznicę tamtych wydarzeń, w niedzielę 7 września o godz. 11. Trzymajcie kciuki! – dodała Joanna Chojecka, która wraz uczestnikami konferencji prasowej jeszcze raz zaprosiła wszystkich mieszkańców na to wyjątkowe muzealne wydarzenie.
Dni Architektury Drewnianej
Korzystając z obecności mediów dr Arkadiusz Wesołowski, kierownik Działu Rozwoju i Promocji zaprosił także na Dni Architektury Drewnianej – wydarzenie, które odbędzie się w niedzielę 31 sierpnia w Zagrodzie Jamneńskiej. – Rozpoczynamy o godz. 12 prezentacjami Marii Witek, która jest dyrektorem Biura Dokumentacji Zabytków w Szczecinie oraz Waldemara Witka, kierownika Oddziału Terenowego Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Szczecinie. Mam też atrakcję dla dzieci – budowę modelu szkieletu domu szachulcowego – zachęcał dr Arkadiusz Wesołowski. – Z kolei na godz. 15 zaplanowaliśmy odsłonięcie Witacza Jamneńskiego, który stanie przy przystani w Jamnie.