Muzeum w Koszalinie

Facebook Instagram Youtube
Najważniejsze informacje o Muzeum po niemiecku
Najważniejsze informacje o Muzeum po angielsku
Muzeum w Koszalinie - powrót do strony głównej
Menu
Muzeum w Koszalinie - powrót do strony głównej
Menu
Misja i statut Muzeum w Koszalinie

Wystawa „Sztuka mimo wszystko”

Czas trwania wystawy: 29 czerwca – 17 sierpnia 2025.

Kuratorzy : prof. Katarzyna Radecka – Politechnika Koszalińska, Joanna Szymula-Grygiel – Muzeum Narodowe w Gdańsku.

Aranżacja: prof. Katarzyna Radecka.

Opracowanie graficzne plakatów, grafik i druków ulotnych: Mateusz Rybarczyk.

Organizacja, produkcja i promocja wystawy: Alicja Nowak-Zientarska, Mariusz Rodziewicz, Łukasz Rozmarynowski, Andrzej Sikora, Jarek Sikora.

Projekt zrealizowany w oparciu o współpracę: Politechniki Koszalińskiej, Muzeum w Koszalinie, Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, Muzeum Narodowego w Gdańsku oraz Archiwum Państwowego w Koszalinie.

Wydarzenie objęte patronatem Prezydenta Miasta Koszalina, Prezydenta Miasta Gdańska, Wojewody Pomorskiego. Patronat medialny nad wystawą sprawowały: TV Max, Polskie Radio Koszalin, GK24.pl, Magazyn Prestiż.

„Sztuka mimo wszystko” to opowieść o twórczości, która przetrwała pomimo traumatycznych doświadczeń wojennych, odciskających trwałe piętno na psychice, często na całe życie. To sztuka powstała w czasach niepewności, lęku o przyszłość oraz przetrwanie w trudnych latach powojennych. W okresie, gdy życie artystów i ich dzieła były pod ścisłą kontrolą, a twórczość często wykorzystywano do celów propagandowych, tacy artyści jak Franciszek Duszeńko – rzeźbiarz, oraz Adam Haupt – architekt, musieli balansować między spełnianiem oczekiwań władzy a zachowaniem swojej artystycznej wolności.

Wystawa „Sztuka mimo wszystko” poświęcona była dwóm wyjątkowym artystom: rzeźbiarzowi Franciszkowi Duszeńce oraz architektowi Adamowi Hauptowi. Ekspozycja ta nie tylko odkrywała kulisy ich niezwykłej współpracy – ale także prezentowała ich najważniejsze projekty, które mimo politycznych ograniczeń odważnie podejmowały tematy pamięci, wolności i tożsamości.

Sala wystawowa. Na ścianach wiszą plansze z fotografiami prezentującymi pomniki (kliknięcie spowoduje powiększenie zdjęcia).
Sala wystawowa z zawieszonymi na ścianach planszami ze szkicami projektowymi pomników (kliknięcie spowoduje powiększenie zdjęcia)

Duszeńko i Haupt współpracowali przy wielu projektach pomnikowych, których forma i treść często zawierały subtelne, ukryte przesłania – komentarze do sytuacji politycznej. Choć ich dzieła na pierwszy rzut oka mogły wydawać się zgodne z obowiązującą linią propagandową, przy bliższym spojrzeniu ujawniały głębsze, często krytyczne treści czy ukryte symbole.

Artystów połączyła wspólna przeszłość – lwowskie korzenie, działalność w Armii Krajowej oraz wspólna praca w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku (jeszcze w czasach, gdy jej siedziba znajdowała się w Sopocie). Na gruncie zawodowym zrodziła się między nimi przyjaźń, która zaowocowała wybitnymi realizacjami, takimi jak Pomnik Obrońców Wybrzeża na Westerplatte, Pomnik Ofiar Obozu Zagłady w Treblince oraz ich pierwsze wspólne dzieło – Pomnik Wdzięczności w Koszalinie.

I to właśnie te trzy monumentalne realizacje były tematem wystawy, która po raz pierwszy w pełni przedstawiła współpracę tych dwóch artystów, uwzględniając zarówno kontekst polityczny, jak i kwestie cenzury.

Wydarzenia towarzyszące

W ramach wystawy odbyły się dwa oprowadzania kuratorskie. Pierwsze – poprowadzone przez Joanne Szymulę-Grygiel – odbyło się 13 lipca i skoncentrowane było głównie na postaci Franciszka Duszeńki. Kolejne – prowadzone przez prof. Katarzynę Radecką – odbyło się 3 sierpnia 2025 i skupiało się przede wszystkim na życiorysie i osiągnięciach artystycznych prof. Adama Haupta.

Podczas obu oprowadzań kuratorskich uczestnicy mogli poznać kontekst powstawania prezentowanych dzieł, a także zastanowić się nad rolą sztuki w przestrzeni publicznej w czasach politycznych ograniczeń. Umożliwiły zgłębienie artystycznych oraz architektonicznych aspektów realizacji, które wciąż wywołują emocje i skłaniają do refleksji nad pamięcią narodową oraz etycznymi i estetycznymi strategiami oporu.

Podczas tych wydarzeń goście mieli okazję nie tylko poznać szczegóły procesu twórczego obu artystów, ale także odkryć liczne anegdoty związane z powstawaniem ich najważniejszych projektów. Pogłębiło zarazem wiedzę na temat współpracy obu twórców, ich indywidualnych perspektyw oraz wyzwań, przed którymi stanęli, tworząc pomniki, które dziś stanowią nie tylko element krajobrazu, ale i symboliczne punkty pamięci.

Katalog do wystawy

Publikacja „Sztuka mimo wszystko” wydana przez Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, pełni funkcję katalogu podsumowującego dwie wystawy: Sztuka mimo wszystko (Muzeum w Koszalinie) oraz Adam Haupt. Pamięć ciała, pamięć piekła (Wielka Zbrojownia ASP w Gdańsku).

Tytuł publikacji – „Sztuka mimo wszystko” – odnosi się bezpośrednio do koszalińskiego wątku badań, który stał się impulsem do upublicznienia wyników projektu badawczego w przestrzeni Muzeum w Koszalinie. Do współpracy nad wystawą oraz publikacją zaproszono Joannę Szmulę – Grygiel, która wniosła wkład w narrację dotyczącą Franciszka Duszeńki. Katalog zawiera teksty autorstwa obu kuratorek oraz dokumentację wybranych prac i aranżacji wystaw, w tym także fotografii nieuwzględnionych w samych ekspozycjach.

Biografie artystów

Adam Haupt (1920–2006) – architekt, pedagog, rektor Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku (1962–1965). Studiował architekturę na Politechnice Lwowskiej  oraz Akademii Górniczej w Krakowie, równolegle ucząc się malarstwa w krakowskiej ASP pod kierunkiem prof. Eugeniusza Eibischa. Dyplom inżyniera architekta uzyskał w 1946 roku pod opieką prof. Adolfa Szyszko-Bohusza. Od 1946 roku związany z Trójmiastem. Współtwórca m.in. Pomnika Bohaterów Westerplatte, Mauzoleum Ofiar Obozu Zagłady w Treblince oraz Cmentarza Żołnierzy Francuskich w Gdańsku. Wykładowca i dziekan, współtwórca kierunku wzornictwa przemysłowego w Bagdadzie. Odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Franciszek Duszeńko (1925–2008) – wybitny rzeźbiarz i pedagog, jeden z czołowych twórców polskiej rzeźby monumentalnej XX wieku. Żołnierz AK, więzień niemieckich obozów koncentracyjnych. Studiował w Państwowym Instytucie Sztuk Plastycznych we Lwowie. Po wojnie kontynuował naukę w Łodzi, a od 1946 roku w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku, gdzie kontynuował karierę naukową, zostając  profesorem a następnie rektorem tej uczelni. Twórca monumentalnych rzeźb, m.in. Pomnika Ofiar Obozu Zagłady w Treblince, Pomnika Obrońców Wybrzeża na Westerplatte oraz Pomnika Polskich Artylerzystów w Toruniu. W jego dorobku znajdują się również medale, rzeźby i płaskorzeźby. Inicjator Galerii Dzieł Zasłużonych Pedagogów Uczelni. Odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim, Oficerskim i Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

O wystawie w mediach

Konferencja prasowa na temat wydarzeń w Muzeum w okresie wakacyjnym, zamieszczona na portalu KoszalinInfo.
Relacja z wernisażu (TV Max, program „Pełna Kultura”).
Rozmowa z prof. Katarzyną Radecka o wystawie (TV Max, program „Studio Lato”).
O wystawie „Sztuka mimo wszystko” (YouTube, „Karty Historii”, odc. 118).
Muzeum w Koszalinie
Obsługiwane przez:  Zgodności ciasteczek z RODO
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.