1Cb – Erna Rosenstein

Erna Rosenstein była malarką i poetką. Związana głównie z krakowskim i warszawskim środowiskiem artystycznym, wystawiała prace w Galerii Krzysztofory i Galerii Krzywe Koło. Od wczesnych lat była wrażliwa na problemy społeczne. W 1930 roku wstąpiła do Międzynarodowej Organizacji Pomocy Rewolucjonistom, a w trakcie studiów w Wiedniu zapisała się do młodzieżowej organizacji komunistycznej. Utrzymywała kontakt z pierwszą Grupą Krakowską, której członkowie realizowali lewicowy program społeczno-artystyczny. W 1937 roku artystka wyjechała do Paryża. Rok później odwiedziła wystawę surrealistów, co było dla niej doświadczeniem formacyjnym. Młoda malarka zobaczyła pełne niedopowiedzeń obrazy Maxa Ernsta, André Massona i Joana Miró z charakterystycznymi bioformami, jak również dzieła René Magritte’a, Salvadora Dalego i Paula Delvaux operujące zaskakującymi zestawieniami i utrzymane w poetyce snu. Prace Rosenstein z lat sześćdziesiątych łączą obrazowanie surrealistyczne z doświadczeniami powojennej abstrakcji bezforemnej.

Prezentowany obraz, powstały na plenerze osieckim w 1967 roku, reprezentuje jednocześnie dwa typy surrealistycznego obrazowania – zapis automatyczny i figuratywną metaforę. Żywiołem pierwszego jest różnokolorowa farba, rozchlapywana lub swobodnie rozprowadzana pędzlem. Drugie polega na ukazaniu elementów biomorficznych w lewym dolnym narożniku. Wyznacznikiem pierwszego jest barwa, drugiego zaś linia, przy czym oba porządki dopełniają się. Przedstawienie zdaje się ukazywać morfogenezę, czyli formowanie się komórek i tkanek organizmu, a także przywodzi na myśl zalążek krwioobiegu lub organicznej cyrkulacji materii. Artystka porównywała swoje obrazy do organizmów. Wspominała, że na plenerach w Osiekach (była uczestniczką aż dziesięciu edycji: 1964, 1965, 1966, 1967, 1972, 1975, 1976, 1977, 1978, 1979) jej prace „olbrzymiały i rozpalały się do eksplozji”, sugerując wyobrażenie pulsu życia.

In English

Erna Rosenstein was a painter and poet. Associated mainly with the Kraków and Warsaw artistic circles, she exhibited her works at the Krzysztofory Gallery and the Krzywe Koło Gallery. From an early age, she was sensitive to social issues. In 1930, she joined the International Organisation for Revolutionary Aid, and during her studies in Vienna, she enrolled in a youth communist organisation. She maintained contact with the first Kraków Group, whose members pursued a leftist social and artistic programme. In 1937, the artist travelled to Paris, and a year later, she visited an exhibition of Surrealists’ works, which proved to be a formative experience for her. The young painter saw the characteristic, understated bioforms in paintings by Max Ernst, André Masson and Joan Miró, as well as the surprising juxtapositions and dream-like poetics works of works by René Magritte, Salvador Dali and Paul Delvaux. Rosenstein’s works from the 1960s combine surrealist imagery with the experience of post-war formless abstraction.

The painting on display, created at the 1967 Osieki workshop, simultaneously represents two types of Surrealist imagery – automatic recording and figurative metaphor. The spirit of the first is multicoloured paint, splashed or freely spread with a brush. The second involves depicting biomorphic elements in the bottom left corner. The first is signified by colour, the second by the line, with the two orders complementing each other. This representation seems to depict morphogenesis, or the formation of cells and tissues of an organism, and the imagery brings to mind the nucleus of the bloodstream or the organic circulation of matter. The artist compared her paintings to organisms. She recalled that at plein-air workshops in Osieki (she participated in as many as ten: 1964, 1965, 1966, 1967, 1972, 1975, 1976, 1977, 1978, 1979), her works “expanded to gigantic proportions and flared up to explode”, suggesting an image of the pulse of life.