2Ed – Zygmunt Wujek

Wrażliwość artystyczna Zygmunta Wujka została ukształtowana pod wpływem doświadczeń II wojny światowej. Od wczesnej młodości zmuszony do obcowania z jej okrucieństwem i wojennym zniszczeniem, na zawsze pozostał wyczulony na zapisane w wybrakowanych przedmiotach opowieści. W 1959 roku rozpoczął studia w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu, kończąc je po sześciu latach. Z Koszalinem związany był od 1965 roku. Brał udział w czterech plenerach osieckich (1970, 1971, 1972, 1981), niezwykle ceniąc ich artystyczny, intelektualny i naukowy klimat.

24 sierpnia 1972 roku odbyła się kolejna akcja artystyczna w przestrzeni publicznej, w której wzięli udział koszalinianie, uczestnicy pleneru oraz przypadkowi przechodnie, zgromadzeni nad rzeką Dzierżęcinką. Centralnym punktem wydarzenia było odsłonięcie osobliwego Pomnika dla drzewa. Pozbawiony cokołu i pionowego usytuowania, nie dominował nad otoczeniem – przeciwnie, sprawiał wrażenie zdegradowanego i porzuconego, jakby poddawał się otaczającej go przestrzeni. Realizacja miała formę horyzontalną i stanowiła żeliwny odlew fragmentu drzewa znalezionego w lesie. Nieregularne, postrzępione krawędzie ciemnej, zgęstniałej metalowej masy silnie kontrastowały z jasnością chodnika. Pomnik miał wymiar posthumanistyczny, bowiem nie upamiętniał człowieka, a drzewo, ściślej fragment jego skorupy, stając się symbolem resztkowej obecności autonomicznego tworu natury. W trakcie akcji do rzeźby przywiązano wstążki, łącząc ją z elementami otoczenia i prowadząc uczestników do mostu, z którego obserwowali przebieg wydarzenia. Wstążki zgodnie z intencją autora nawiązywały do mitu o Ariadnie i wskazywały na wszechobecną relacyjność i powiązanie natury i kultury. W trakcie akcji Wujek prowadził ankietę wśród przechodniów, pytając ich o ocenę stanu środowiska naturalnego w okolicy i ich osobisty stosunek do świata przyrody. Niedługo po odsłonięciu pomnik zniknął, a miejsce jego przechowywania pozostaje nieznane. Złożona interwencja artysty, odwołująca się do tradycji rzeźby pomnikowej i elementów aktywizmu społecznego, unaoczniła kruchość eksploatowanej przez człowieka natury, nadając symboliczny kształt jej przemijalności.

In English

Zygmunt Wujek’s artistic sensitivity was shaped by his experiences in World War II. From his early youth, forced to witness wartime destruction and cruelty, forever remaining sensitive to the stories written in broken objects. In 1959, he began his studies at the State Higher School of Visual Arts in Poznań, graduating after six years. He was associated with Koszalin from 1965 and took part in four Osieki Plein Airs (1970, 1971, 1972, 1981), greatly appreciating their artistic, intellectual and scientific atmosphere.

On 24 August 1972, another artistic action took place in public space, involving Koszalin residents, the participants of the open-air workshop and random passers-by, gathered by the Dzierżęcinka river. The centrepiece of the event was the unveiling of a peculiar Monument for a Tree. Devoid of a plinth and a vertical position, it did not dominate the surroundings; on the contrary, it gave the impression of being degraded and abandoned, as if submitting to the space around it. The piece was horizontal in form and consisted of a cast-iron fragment of a tree found in the forest. The irregular, jagged edges of the dark, thickened metal mass contrasted strongly with the brightness of the pavement. The monument had a post-humanist dimension, as it did not commemorate a human being, but a tree, more precisely a fragment of its shell, becoming a symbol of the residual presence of an autonomous creation of nature. During the art action, ribbons were tied to the sculpture, linking it to elements of its surroundings and leading participants to the bridge, from which they observed the event. In line with the artist’s intention, the ribbons alluded to the myth of Ariadne and pointed to the omnipresent relationality and interconnectedness of nature and culture. During the event, Wujek surveyed passers-by, asking them to rate the state of the environment in the area and their personal attitudes to the natural world. Shortly after being unveiled, the monument disappeared and its whereabouts remain unknown. The artist’s complex intervention, drawing on the tradition of monumental sculpture and elements of social activism, highlighted the fragility of nature exploited by humans, giving symbolic shape to its transience.