3Bc – Zofia Broniek

Zofia Broniek była malarką, graficzną, rysowniczką, założycielką ,,Podkowiańskiego Magazynu Kultury” i lokalną działaczką społeczną w Podkowie Leśnej pod Warszawą. Studia artystyczne na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie ukończyła w 1962 roku, uzyskując dyplom w pracowni Adama Marczyńskiego. Tajniki litografii zgłębiała pod opieką Konrada Srzednickiego. W 1968 roku otrzymała stypendium na wyjazd do Włoch, gdzie studiowała malarstwo dawnych mistrzów i zapoznawała się z najnowszymi tendencjami sztuki optycznej, co znalazło odzwierciedlenie w jej własnej twórczości. W latach osiemdziesiątych uczestniczyła w niezależnym ruchu artystycznym, inicjując powstanie galerii, działającej przy kościele św. Krzysztofa w Podkowie Leśnej. Interpretatorzy jej twórczości zwracali uwagę na obecny w pracach ślad wnikliwej obserwacji świata w różnych jego skalach. Zachwycano się oddawanymi przez artystkę strukturami materii i światła, znakami jakby naładowanymi energią cząstek elementarnych.

Choć najbardziej znana jest jako autorka grafik, we wczesnym okresie twórczości – najpewniej pod wpływem Adama Marczyńskiego – tworzyła również reliefy, zaskakujące świeżością i oryginalnością, nieporównywalne z innymi. Z tego czasu pochodzą dwie prace artystki w kolekcji osieckiej, bowiem Broniek uczestniczyła w edycjach spotkań z 1967 i 1970 roku. Zapomniana dziś twórczość z tego okresu skłania do refleksji nad różnymi politykami pamięci, mechanizmami przypisywania autorstwa innowacyjnych rozwiązań formalnych oraz systemowym pomijaniem roli kobiet w historii sztuki.

Praca Bez tytułu wpisuje się w kod wizualny op artu. Czarne linie poprowadzone po opadającej diagonali swoim usytuowaniem względem form reliefowych wprowadzają zaskakujący układ przestrzenny, odbierany nie tyle percepcyjnie, co analitycznie. Elementy wypukłe przypominają zdeformowane postaci ludzkie. Równo zestawione w wiersze i kolumny, nadają dziełu kształt tablicy wypełnionej nieczytelnymi znakami. Dzięki zastosowaniu ukośnych linii i silnych kontrastów, mimo niewielkiego formatu, kompozycja nosi w sobie przytłaczający ładunek dynamizmu. Rozpatrując obraz z perspektywy feministycznej, nasuwają się pytania: jak czytelność i rozpoznawalność wpisuje się w pole wartościowania postaw artystycznych? Jak rewidować utrwalone w historii sztuki kanony? Jaka jest cena systemowej produkcji obszarów niewidoczności?

In English

Zofia Broniek was a painter, graphic artist, draughtswoman, founder of the ‘Podkowiański Magazyn Kultury’ and a local social activist in Podkowa Leśna near Warsaw. She completed her artistic studies at the Faculty of Painting of the Academy of Fine Arts in Kraków in 1962, graduating from Adam Marczyński’s studio. She explored the secrets of lithography under the supervision of Konrad Srzednicki. In 1968, she received a scholarship to travel to Italy, where she studied the paintings of the old masters and became acquainted with the latest tendencies in Op Art, which was later reflected in her own work. In the 1980s, she participated in the independent art movement, initiating the creation of a gallery that operated at St Christopher’s Church in Podkowa Leśna. Interpreters of her work noted a trace of her insightful observation of the world in its various scales. Broniek’s depiction of the structures of matter and light, signs as if charged with the energy of elementary particles, were widely admired.

Although best known as an author of prints, in her early period, probably influenced by Adam Marczyński, Broniek also created reliefs that were surprising for their incomparable freshness and originality. Two of her works in the Osieki Collection date from this time, as Broniek participated in the 1967 and 1970 events. Her now-forgotten work from this period invites reflections on the various politics of memory, the mechanisms of attributing authorship to innovative formal solutions and the systemic omission of the role of women in art history.

Untitled is part of the visual code of Op Art. The black lines running along a descending diagonal introduce a surprising spatial arrangement by being positioned in relation to the relief forms. This arrangements is perceived not so much perceptually as analytically. The convex elements resemble deformed human figures. Evenly arranged in rows and columns, they give the work the shape of a blackboard filled with illegible signs. Thanks to the use of diagonal lines and strong contrasts, the composition carries an overwhelming sense of dynamism, despite its small format. Considering the painting from a feminist perspective, questions arise: How does legibility and recognisability fit into the field of valuing artistic attitudes? How do we revise canons established in the history of art? What is the price of the systemic production of areas of invisibility?