4Ae – Zdzisław Pacholski

Zdzisław Pacholski jest artystą fotografikiem, którego twórczość wyrosła z głębokiej refleksji nad znaczeniem lokalności, ukształtowanej m.in. przez wnikliwą obserwację życia społecznego, długo budującą się historyczną tożsamość Ziem Odzyskanych, walory przyrodnicze Pomorza Środkowego i potrzebę rozwoju kultury w regionie. Artysta jest pomysłodawcą akcji fotograficznych RE-WIZJA (1977, 1979), które zapisały się w historii polskiej fotografii jako jedne z ważniejszych przedsięwzięć promujących nowatorskie kierunki w tej dziedzinie sztuki. W czasach stanu wojennego był organizatorem i uczestnikiem działań kultury niezależnej. Od 1984 roku jest ambasadorem polsko-niemieckiej wymiany kulturalnej, wspierając idee pojednania, wspólnoty i poszanowania różnic między sąsiednimi narodami w ramach działalności wystawienniczej i kuratorskiej.

Cykl UFO jako mit był odpowiedzią na absurdy życia codziennego w PRL-u. Artysta w sposób ironiczny skomentował w nim ówczesną sytuację społeczno-polityczną, kamuflowaną językiem propagandy i zakłamaniem. Komunikacja w sferze kultury, jak wspominał artysta, nabierała coraz większej aluzyjności. Po latach komentował: ,,Zacząłem dostrzegać w działaniu propagandowym zjawisko podobne do UFO, o którym wszyscy wiedzą, że istnieje, ale jest nieuchwytne. I ta myśl mnie korciła, męczyła przez jakiś czas. Chodziło o to, by owo UFO przyoblec w jakąś formę. Inspirując się twórczością Romana Cieślewicza, posługującego się rastrem, pomyślałem, że zrobię prostą formę, np. kuli, która byłaby rastrowa, i spróbuję ją włożyć w potoczne, zwyczajne obszary codzienności, takie jak przystanek autobusowy, tablica ogłoszeń, wisiorek” (Zdzisław Pacholski. Meandry widzenia, Koszalin 2024).

Na zdjęciach z serii UFO jako mit widoczny jest tajemniczy, kulisty raster kolonizujący przedmioty i przestrzenie, w pewien sposób emanujący z ukazanych zdarzeń. Fotografia jest tutaj swego rodzaju przedłużeniem oka flâneura, który spacerując ulicami miasta, penetruje jego zakamarki, odkrywając zaszyte w nich ślady obcości. Kulisty znak, przypominający fragment wydrukowanego obrazu w znacznym powiększeniu, wprowadza problematykę skali i różnych rejestrów widzialności. Pracując nad cyklem, artysta zastosował strategię subwersji. Przyjmując konwencję fotografii dokumentalnej, zamieścił na zdjęciach tajemnicze znaki, przekształcając ich pierwotne znaczenie, by wyrazić krytykę systemu i ujawnić ukryte mechanizmy kontroli. Na wizerunki rzeczywistości nałożył pewnego rodzaju maski, które zamiast ukrywać, odsłaniają jej wybrane przejawy.

In English

Zdzisław Pacholski is a photographer whose work grew out of a profound reflection on the meaning of locality, shaped, among other things, by an insightful observation of social life, the slowly developing historical identity of the Northern territories of post-war Poland (aka the Recovered Territories), the natural assets of Central Pomerania, and the need to develop culture in the region. Pacholski is the originator of the RE-WIZJA photographic actions (1977, 1979), which went down in the history of Polish photography as among the most important undertakings promoting innovative trends in this field of art. During Martial Law, he organised and participated in independent culture activities. Since 1984, he has been an ambassador of Polish-German cultural exchange, supporting the ideas of reconciliation, community and respect for differences between neighbouring nations through his exhibition and curatorial activities.

The UFO as Myth serieswas a response to the absurdities of everyday life in communist-era Poland. It was an ironic commentary on the socio-political situation of the time, camouflaged by the language of propaganda and hypocrisy. According to Pacholski, communication in the cultural context was becoming increasingly allusive. Years later he commented: „I began to see the propaganda as a phenomenon which, in a similar way to the UFO, everyone knows about but remains elusive. And that thought was nagging at me, tormenting me for a while. The idea was to fashion this UFO in some kind of form. Inspired by the work of Roman Cieślewicz, who used the raster, I thought I would create a simple form, such as a sphere, which would be raster, and try to place it in common, ordinary areas of everyday life, such as a bus stop, a notice board, a pendant.” (Zdzisław Pacholski. Meanders of Seeing, Koszalin 2024).

The photographs in the UFO as Myth series show a mysterious, spherical raster colonising objects and spaces, somehow emanating from the events depicted. In this case, the photograph is a kind of extension of the eye of the flâneur, who, walking the streets of the city, penetrates its nooks and crannies, discovering traces of strangeness sewn into the urban fabric. The spherical shape, which resembles a fragment of a printed image magnified to a considerable degree, alludes to the issues of scale and different registers of visibility. In his series, Pacholski employed a strategy of subversion. Adopting the convention of journalistic photography, he included mysterious signs in the photographs, transforming their original meaning to express criticism of the system and reveal hidden mechanisms of control. In other words, he superimposed a kind of mask on the images of reality, which instead of concealing, reveals its particular manifestations.