4Gb – Jan Dobkowski

Jan Dobkowski studiował na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, gdzie w 1968 roku uzyskał dyplom w pracowni Jana Cybisa. Wcześnie wykształcił łatwo rozpoznawalny styl obrazów, idący w poprzek naukom swojego nauczyciela. Od 1965 roku jego prace cechowały się gładką powierzchnią i jaskrawymi zestawieniami kolorów, ukazując w syntetycznej formie człekokształtne postaci. Kompozycje o rozwibrowanej i mistrzowsko prowadzonej linii nasycone były zmysłową erotyką. Krytykom kojarzyły się z estetyką pop artu i kontrkulturą. W 1967 roku wraz z Jerzym ,,Jurrym” Zielińskim, jednym z najodważniejszych przedstawicieli malarstwa krytycznego PRL-u, utworzył grupę Neo-Neo-Neo kontestującą dotychczasowe schematy w sztuce i stawiającą na nowatorstwo. Malarstwo Dobkowskiego bardzo szybko spotkało się z uznaniem krytyków i szerokiego kręgu odbiorców. W 1968 roku jego prace znalazły się na wystawie Polska sztuka współczesna w Sztokholmie, a następnie jeden z pierwszych obrazów czerwono-zielonych zakupiono do kolekcji Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku. Artysta jest nie tylko malarzem i rysownikiem, ale również performerem.

W Osiekach bywał wielokrotnie (1973, 1974, 1979, 1980, 1981), przeprowadzając tam liczne akcje. Na przykład w 1980 roku w swoim performansie sparodiował konwencję wykładu. Rozłożył na stole prezerwatywy, pieniądze, cytrynę, nóż i kalendarzyk, po czym wykonywał szereg absurdalnych czynności z wykorzystaniem przygotowanych przedmiotów. Nawiązując do hasła pleneru (,Linia jako możliwość zapisu stanu świadomości artystycznej), przecinał prezerwatywy wzdłuż linii. Odczytywał z kalendarzyka ,,złote myśli”, np. ,,Prącie w kącie” czy ,,Każdy plemnik, który przedostanie się przez kondom, może być człowiekiem – nawet dobrym”. Akcja zakończyła się przekazaniem cytryny w prezerwatywie Krzysztofowi Zarębskiemu, uczestnikowi performansu.

Dzieło Zachód podejmuje temat typowy dla figuratywnego malarstwa Dobkowskiego z lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Ukazuje akt cielesnego zbliżenia dwóch postaci. Erotyka w wydaniu Dobkowskiego jest frywolna, wyzwolona, bujna i dionizyjska. Trudno doszukać się w niej dominacji czy przemocy. Dzieło udostępnia widzowi moment zatracenia się w przyjemności.

In English

Jan Dobkowski graduated from the Faculty of Painting of the Warsaw Academy of Fine Arts in 1968, where he completed his diploma under the supervision of Professor Jan Cybis. Early on, he developed an easily recognisable style, which diverged from his tutor’s teachings. From 1965 onwards, his works are characterised by smooth surfaces and bright colour combinations, showing synthetic human-like figures. The compositions, with their vibrant and masterfully guided strokes, are saturated with sensual eroticism. Critics identified similarities with pop art aesthetics and counterculture. In 1967, together with Jerzy ‘Jurry’ Zieliński, one of the most daring representatives of critical painting in communist Poland at the time, Dobkowski formed the Neo-Neo-Neo group, which challenged the existing artistic conventions and focused on innovation. Dobkowski’s art gained recognition very quickly among both critics and the wider public. In 1968, his works were included in an exhibition of Polish contemporary art in Stockholm, and then one of the first Red-Green paintings was purchased for the collection of the Guggenheim Museum in New York. The artist is not only a painter and draughtsman, but also a performer.

He visited Osieki several times (1973, 1974, 1979, 1980, 1981), carrying out numerous projects there. In 1980, for example, his performance parodied the convention of a lecture. He placed condoms, money, a lemon, a knife and a diary on the table and then performed a series of absurd actions using these objects. Referring to the motto of the Osieki Plein Air workshop “Line as a way of recording a state of artistic mind”, he would cut the condoms along a line and read out ‘aphorisms’ from a diary, e.g. ‘Penis and Venus’ or ‘Any sperm that gets through a condom can be a human being – even a good one’. The performance ended with him handing over of a lemon in a condom to Krzysztof Zarębski, one of the participants.

Dobkowski’s piece Sunset takes up a theme typical for his figurative painting of the 1960s and 1970s. It shows two figures engaged in intercourse. Dobkowski’s eroticism is frivolous, liberated, lush and Dionysian. It does not bear traces of domination or violence. The work presents the viewer with a moment of losing oneself in pleasure.