Wystawa prezentowana jest w budynku gospodarczym (chlewiku) zagrody rybackiej, a otwarta została podczas Nocy Muzeów w 2007 r. Na wystawę składa się pełne wyposażenie warsztatu szewskiego, pochodzące główne z 1. połowy XX w. (drobne narzędzia reprezentują 2. połowę XX w.).
Szewstwo to rzemiosło zajmujące się wyrobem i naprawą obuwia. Znane już na przełomie IX i X w. Jego rozkwit przypadł na okres od XIV do połowy XIX w., kiedy to znacząco powiększył się zestaw narzędzi, którymi szewc posługiwał się przy pracy oraz asortyment wytwarzanego obuwia. Kolejne zmiany nastąpiły na przełomie XIX i XX w. – wraz ze wzrostem fabrycznej produkcji obuwia upadały małe warsztaty (głównie wiejskie), zaś większe pracownie chcąc utrzymać się na rynku rozbudowywały zestawy narzędzi i maszyn, dzięki czemu wzbogacały swoją ofertę.
Małe warsztaty szewskie zajmowały zwykle część powierzchni mieszkalnej, duże, wyspecjalizowane pracownie mieściły się w oddzielnych, o wyższym standardzie, pomieszczeniach. W zależności od wyposażenia świadczyły różne usługi – od najprostszych napraw obuwia, po wykonanie najbardziej nawet wyrafinowanych projektów obuwniczych.
Wyposażenie warsztatu
Prezentowany w Muzeum w Koszalinie warsztat szewski należał do nestora koszalińskich szewców – Pana Stanisława Staronia, o czym informuje również przekazany nam szyld umieszczony na ścianie budynku. Kiedy podjął on decyzję o emeryturze postanowił podzielić się swoją historią i narzędziami z naszym Muzeum. Dzięki niemu mamy kompletnie wyposażony warsztat szewski, co jeszcze dziś pozwoliłoby na naprawę obuwia. Sercem warsztatu jest niewątpliwie przyokienny stół z blatem zabezpieczonym listwą, która zapobiegała upadkom narzędzi oraz stołek z wygodnym siedziskiem z parcianych pasów (to właśnie na nim szewc spędzał większość czasu pracy).
Przy drzwiach wejściowym, pod oknem stoi stół z uniesionym brzegiem i szufladami, na którym wyeksponowano drobne narzędzia do naprawy obuwia. Są wśród nich: młotek ze specjalnie uformowanym lekkim obuszkiem, zaopatrzony z jednej strony w duży płaski stalowy łebek, z drugiej w szpic przydatny przy wyjmowaniu gwoździ; mała ręczna piła, ambus – kowadełko służące do polerowania spodu podeszwy lub obcasa.
Dalej – bogata reprezentacja drewnianych, różnych rozmiarów kopyt świadcząca o tym, że szewc miał dużą grupę klientów, którym na miarę robił buty. Na wystawie prezentowana jest też maszyna do szycia (podobna do krawieckiej), która była niezbędna przy naprawie obuwia i służyła do szycia wierzchów, druga maszyna – z wydłużonym ramieniem – do szycia cholewek. Stojąca obok prasa szewska, z regulowaną śrubami siłą nacisku, służyła do dociskania (przy klejeniu) zelówki do wierzchu buta. Kolejna, niewielkich rozmiarów maszyna (do „oczek”) była niezbędna przy wykonywaniu dziurek pod nity i do sznurówek.
Największą maszyną prezentowaną na wystawie jest czyszczarka – zaopatrzona w liczne tarcze kamienne o zróżnicowanej ziarnistości oraz okrągłe szczotki służyła do czyszczenia i polerowania zelówek.
Wszystkie maszyny pochodzące z początku XX w. są nadal sprawne. Drobne narzędzia, które reprezentują 2. połowę XX w. są w znacznym stopniu zużyte, niemniej jednak jeszcze do niedawna żyły swoim naturalnym życiem w koszalińskich warsztatach szewskich. Na wystawie prezentujemy też urocze ceramiczne miniaturki butów otrzymane przez szewca w darze od wdzięcznych klientów.
Wybrane eksponaty z wystawy
