4Dc – Andrzej Słowik

Andrzej Słownik był niezwykle barwną osobowością twórczą Koszalina. Ukończył malarstwo w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku, uzyskując dyplom w pracowni Krystyny Łady-Studnickiej. W 1972 roku zamieszkał w Koszalinie. Uprawiał malarstwo sztalugowe i architektoniczne, grafikę, performans, projektował plakaty, tworzył instalacje i asamblaże. Krytycy sztuki podkreślali znaczenie koloru w jego malarstwie, zwłaszcza we wczesnych pracach z lat siedemdziesiątych, oddających pełnię palety barwnej. Pisano, że z jego prac emanuje ciepło, wigor i radość życia.

Słowik we wspomnieniach przyjaciół i znajomych jawi się jako artysta bricoleur (majsterkowicz), posługujący się przedmiotami będącymi „pod ręką”. Kulturowa interpretacja brikolażu zaproponowana przez Claude’a Lévi-Straussa w Myśli nieoswojonej, uwypukla zdolność obserwowania zależności między skończonymi zasobami środków. Majsterkowicz musi być nieustannie otwarty na przytrafiające mu się okazje, wychodząc z założenia, że każdy przedmiot może się przydać. W jego przypadku spontaniczna interakcja z przypadkową rzeczą jest podstawą owocnego zestawienia. Majsterkowicz wynajduje i rozpoznaje obiekty na nowo, nasycając je swoją intuicją i wrażliwością. Taki też był Słowik, czyniąc budulcem swoich dzieł czarne skrzynki i ramy okienne oraz ozdabiając kaszty drukarskie gwoździami, patyczkami, korkami, zapałkami, piórami i kolorowymi papierkami. W jednej ze swoich kaszt posłużył się czerwoną linią jako symbolem nieustannych zmagań artystów z cenzurą.

Samotność, datowana na 1982 lub 1983 rok, należy do cyklu Czarnych skrzynek i odnosi się do wydarzeń politycznych. Niedbale pomalowaną na kolor złoty kratownicę artysta umieścił w ciemnej obudowie, nałożył na nią drewnianą ramę, w obrębie której na siatkę prostopadłych linii została naniesiona krwistoczerwona farba. W jednym z oczek umieszczono drobną aplikację z tytułem pracy, zapisanym w konwencji projektu graficznego Solidarności Jerzego Janiszewskiego. Zapisana w dziele melancholia kojarzy się z internowaniami z okresu stanu wojennego zaangażowanych politycznie obywateli, lokowanych przymusowo w ośrodkach odosobnienia. Zestawienie złota i czerwieni zdaje się być przeciwstawieniem profanum i sacrum – kruchej cielesności i uszlachetnienia przez niezasłużone cierpienie w imię wolności.

In English

Andrzej Słowownik was an extremely vibrant creative personality in Koszalin. He graduated in painting from the State Higher School of Fine Arts in Gdańsk, where he obtained his diploma under the supervision of Krystyna Łada-Studnicka. In 1972, he settled in Koszalin. He worked with easel and architectural painting, printmaking, performance art, designed posters, and created installations and assemblages. Art critics emphasised the importance of colour in his paintings, especially in his early works from the 1970s, which convey a full colour palette. His works have been described as exuding warmth, vigour and joie de vivre.

In the reminiscences of his friends and acquaintances, Słowik appears as an art bricoleur (artistic handyman), who used objects that are “at hand”. The cultural interpretation of bricolage proposed by Claude Lévi-Strauss in The Savage Mind highlights the ability to observe the relationship between finite resources. The artistic handyman must be constantly open to opportunities that present themselves, on the assumption that every object can be of use. In this case, a spontaneous interaction with a random object becomes the basis for a creative combination. Such an art handyman discovers and recognises objects anew, imbuing them with his own intuition and sensitivity. A similar figure was Słowik, who turned black boxes and window frames into the building blocks of his works or decorated printing type cases with nails, sticks, corks, matches, feathers and coloured paper. In one of such cases, he used the red line as a symbol of the artists’ constant struggle against censorship.

Dated 1982 or 1983, Solitude belongs to the Black Boxes series and refers to political events in Poland at the time. It is composed of a grate carelessly painted with gold paint, placed in a dark casing, with a superimposed wooden frame, within which blood-red paint was applied to a grid of perpendicular lines. One of the meshes contains a small appliqué with the work’s title, resembling the graphic design of Jerzy Janiszewski’s Solidarity logo. The melancholy inscribed in the work is reminiscent of the martial law in Poland, when many politically engaged citizens were forcibly placed in detention centres. The use of gold and red seems to reflect a juxtaposition of the profane and the sacred – fragile physicality and ennoblement through undeserved suffering in the name of freedom.